تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ السَّماءِ ذاتِ الْحُبُکِ «7»
وَ السَّماءِ ذاتِ الْحُبُکِ: و سوگند به آسمانى که صاحب راههاى
«1» احتجاج طبرسى، (چ نجف 1386 ق)، ج 1 ص 386- 384، کشاف (چ مصر 1354 ق) ج 4 ص 26.
جلد 12 - صفحه 253
نيکوست.
و از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام پرسيدند، فرمود: صاحب نيکوئى و زينت «1».
على بن ابراهيم قمى رحمه اللّه از پدر خود روايت نمود که حسين بن خالد گفت از حضرت رضا عليه السّلام از آيه «وَ السَّماءِ ذاتِ الْحُبُکِ» فرمود: محکم و استوار به زمين آنگاه تشبيک اصابع نموده و بهم متداخل ساخت. پس فرمود:
تداخل آسمان و زمين به اين طريق است. گفتم: يا بن رسول اللّه چگونه چنين باشد و حال آنکه حق تعالى فرموده «رفع السماء بغير عمد»؟ فرمود: خداى تعالى فرموده «بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها»* پس عمد هست اما مرئى نشود. گفتم: فداى تو گردم تبيين اين کلام فرما بر وجهى که مفهوم ما شود؟ آن حضرت دست چپ خود را منبسط ساخت، بعد از آن دست راست را به طريق قبه بر بالاى آن نهاد فرمود: دست چپ مانند زمين و دست راست که مانند قبه بر بالاى آنست مثل آسمان دنيا، و بهمين طريقه زمين دوم بر بالاى آسمان دنيا و آسمان دوم بالاى سوم بر بالاى آسمان دوم و آسمان سوم بر بالاى آن «2» و بر همين قياس تا به زمين هفتم اينست قوله تعالى «خلق سبع سماوات طباقا و من الارض مثلهن ...» و صاحب امر پيغمبر است و وصى او صلوات اللّه عليهما که بر روى زمين‌اند و امرى که به ايشان منزل گشته از جانب خدا ميان زمين و آسمان است. گفتم: پس در زير قدم ما يک زمين است؟ فرمود: بلى زير قدم ما يک زمين و شش طبقه ديگر بالاى سر است «3».
در تبيان- از عبد اللّه بن عمر نقل مى‌کند که مراد از حبک آسمان هفتم است «4»؛ که حق تعالى به آن قسم ياد مى‌فرمايد بر اينکه:
«1» مجمع البيان ج 5 ص 153.
«2» در مأخذ چنين آمده: «زمين دوّم بر بالاى آسمان دنيا است و آسمان دوم بر بالاى آن، و زمين سيّم بر بالاى آسمان دوم است و آسمان سيّم بر بالاى آن ...»
«3» تفسير قمى (چ نجف) ج 2 ص 329- 328.
«4» منهج الصادقين، ج 9، صفحه 32 بنقل از تبيان.
جلد 12 - صفحه 254