قرآن، شرط هدايت شدن و به يقين رسيدن از طريق آيات طبيعت و کتاب شريعت را، دلِ آماده مى‌داند: «آياتٌ لِلْمُوقِنِينَ»، «لِقَوْمٍ يَسْمَعُونَ» «1»، «لِقَوْمٍ يَتَفَکَّرُونَ»* «2»، «لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ»* «3»، «لِکُلِّ صَبَّارٍ شَکُورٍ»* «4»، «لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ»* «5»، «لِأُولِي النُّهى»* «6»، «لَآياتٍ لِلْمُتَوَسِّمِينَ» «7»، «لَآياتٍ لِلْعالِمِينَ» «8» و «هُدىً لِلْمُتَّقِينَ» «9».
در آفرينش زمين و انسان نکات بسيارى نهفته است از جمله:
حجم زمين، مساحت و عمق آن، کوه‌ها و دره‌ها، فاصله آن با خورشيد و کرات ديگر، حرکات
«1». يونس، 67.
«2». رعد، 3.
«3». رعد، 4.
«4». ابراهيم، 5.
«5». نحل، 79.
«6». طه، 128.
«7». حجر، 75.
«8». روم، 22.
«9». بقره، 2.
جلد 9 - صفحه 250
گوناگون زمين، معادن پيدا و ناپيدا، روئيدنى‌ها، آب‌هاى ذخيره شده، رنگ‌ها، سنگ‌ها، خاک‌ها، ميوه‌ها، گياهان، تصفيه کنندگى زمين، تأمين کننده تمام نيازهاى ساکنان آن و دارا بودن مواد غذايى براى تغذيه همه حيوانات و انسان‌ها، که براى طالبان يقين نشانه‌هاى قدرت و حکمت خداوند است.
حالات مختلف بدن، از نطفه تا مراحل بعد، نشانه قدرت اوست. غرايز گوناگون انسان نشانه حکمت و علم او به نيازهاى انسان است.
هماهنگى ميان حواسّ بدن و عدم اصطکاک آنها با يکديگر، نظام استخوان‌بندى و اعصاب، دستگاه تنفس، دستگاه گوارش، دستگاه بينايى و شنوايى، نظام دفاعى، همه و همه نشانه‌هايى از خداوند قادر متعال است.
حضرت على عليه السلام مى‌فرمايد: خداوند تو را شنوا و بينا آفريد، هم شاد مى‌شوى و هم غضبناک، هم گرسنگى را احساس مى‌کنى و هم سيرى را. «1»
مردم به خاطر ضعف ايمان به مقدّر بودن رزق، گرفتار گناه، سرقت، کم فروشى، حرص، بخل و انواع خلافکارى‌ها مى‌شوند.
نزول رزق، با حساب و کتاب دقيق است، «عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ» «2» اصل و سرچشمه نزد ماست و ما جز به مقدار معلوم، فرو نمى‌فرستيم.
آيه «فِي السَّماءِ رِزْقُکُمْ وَ ما تُوعَدُونَ» را چند نوع مى‌توان معنا کرد:
الف. مراد باران باشد که از آسمان نازل مى‌شود و همچنين نور و ابر و باد و ...
ب. مراد آن باشد که تقدير امور زمينيان در آسمان‌هاست.
ج. رزق ابدى که بهشت است در آسمان‌هاست.
د. تحقق وعده‌هاى الهى (نزول رحمت يا عذاب) از سمت آسمان است. «3»
«مِثْلَ ما أَنَّکُمْ تَنْطِقُونَ» يعنى همان اندازه که سخن گفتن شما برايتان محسوس است و واقعيّت دارد، وعده‌هاى الهى نيز همين گونه است، پس در آنها شک نکنيد.
«1». تفسير نورالثقلين.
«2». حجر، 21.
«3». تفسير راهنما.
جلد 9 - صفحه 251