تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ قَيَّضْنا لَهُمْ قُرَناءَ فَزَيَّنُوا لَهُمْ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ وَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمْ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ إِنَّهُمْ کانُوا خاسِرِينَ «25»
وَ قَيَّضْنا لَهُمْ قُرَناءَ: و تقدير کرديم براى مشرکان دوستان و هم‌نشينان از شياطين، يعنى چون ايشان مصر در کفر و به آيات بينه و حجج ظاهره ما عناد و تکبر کردند با وجود علم آنها به آن، لذا پس از اتمام حجت آنها را در وادى خذلان وا گذاشتيم و مدد توفيق از ايشان باز گرفتيم، بنابراين شياطين بر آنها مستولى شدند فَزَيَّنُوا لَهُمْ: پس بياراستند و زينت دادند براى آنها، ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ: آنچه در پيش ايشان است از امتعه دنيويه و متابعات شهوات نفسانيه تا در طلب آن مستمر شدند، وَ ما خَلْفَهُمْ: و آنچه از پشت سر ايشان است از امور اخرويه که بعث و نشور و بهشت و جهنم، يعنى عدم وقوع آن در خاطر ايشان مزين شد، وَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ: و سزاوار شد بر ايشان کلمه عذاب، فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمْ: در حالتى که بودند از جمله امتانى که گذشته بودند پيش از ايشان، مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ: از جن و انس، يعنى اينها در ارتکاب معاصى و تکذيب انبياء در سلک امم سابقه بودند، إِنَّهُمْ کانُوا خاسِرِينَ: بدرستى که ايشان بودند از زيانکاران، زيرا سعادت سرمدى را به شقاوت ابدى بدل کردند، يعنى ايمان را به کفر و طاعت را به معصيت تبديل نمودند لا جرم به شآمت آن گرفتار شدند.
شأن نزول:
رؤساى کفار چون از معارضه قرآن عاجز شدند ترسيدند که اعراب
جلد 11 - صفحه 365
از اطراف بيايند به استماع قرآن ايمان بياورند، پس با هم متفق شدند که وقتى حضرت قرآن خواند کارى کنند که در غلط افتد. چون حضرت هر گاه به قرآن مشغول، جمعى در مقام تعرض آوازها بلند و سخنان هرزه و بيهوده مى‌گفتند و صفير و دست بدست مى‌زدند و شعرها ميخواندند؛ آيه شريفه نازل: