آیه ۲۵ سوره فصلت

سوره فصلت، آیه ۲۵ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۷۹

وَ قَيَّضْنَا لَهُمْ قُرَنَاءَ فَزَيَّنُوا لَهُمْ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ مَا خَلْفَهُمْ وَ حَقَ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمْ مِنَ الْجِنِ وَ الْإِنْسِ إِنَّهُمْ كَانُوا خَاسِرِينَ

ما برای آنها همنشینانی (زشت‌سیرت) قرار دادیم که زشتیها را از پیش رو و پشت سر آنها در نظرشان جلوه دادند؛ و فرمان الهی در باره آنان تحقق یافت و به سرنوشت اقوام گمراهی از جنّ و انس که قبل از آنها بودند گرفتار شدند؛ آنها مسلّماً زیانکار بودند!

معنی کلمات و عبارات
«قَیَّضْنَا»: آماده کرده‌ایم و تهیّه نموده‌ایم. ترتیب داده‌ایم (نگا: مریم / و ، زخرف / و ). «قُرَنَآءَ»: جمع قَرین، همدم. دوست، مراد شیاطین انس و جنّ است (نگا: نساء / ، صافّات / ). «مَا بَیْنَ أَیْدِیهِمْ»: آنچه پیش رو دارند. مراد محرّمات و ضلالات و لذّات و شهوات و زرق و برق دنیا است. «مَا خَلْفَهُمْ»: آنچه پشت سر دارند. مراد امور اخروی است، از قبیل زندگی دوباره و حساب و کتاب و عقاب و عذاب. البتّه می‌توان (مَا بَیْنَ أَیْدِیهِمْ) را مربوط به امور اخروی، و (مَا خَلْفَهُمْ) را مربوط به امور دنیوی دانست (نگا: بقره / طه / انبیاء / ، حجّ / ). جمله (مَا بَیْنَ أَیْدِیهِمْ وَ مَا خَلْفَهُمْ) ممکن است اشاره به احاطه همه‌جانبه شیاطین انس و جنّ و تزیین آنان هم باشد. «حَقَّ عَلَیْهِمُ الْقَوْلُ»: فرمان عذاب درباره آنان لازم و ثابت گردید و گرفتار عقاب و عذاب شدند (نگا: اسراء / ، قصص / ، نمل / ). «فِی أُمَمٍ»: در میان ملّتهائی که. همراه با ملّتهائی که. جار و مجرور می‌تواند حال (هم) و متعلّق به (کَآئِنِینَ) محذوف بوده و تقدیر چنین باشد، کَآئِنِینَ فِی أُمَمٍ. تنوین (أُمَمٍ) دالّ بر تکثیر است. واژه (فی) می‌تواند به معنی (مَعَ) باشد.
نزول

سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - دشمنان دین حق، گرفتار هم نشینانى اغواگراند. «و قیّضنا لهم قرناء فزیّنوا لهم» «تقییض» (مصدر «قیّضنا») به معناى مقدر ساختن است که در این جا به مفهوم گرفتارساختن مى باشد. «قرناء» (جمع «قرین») نیز به معناى هم نشینان و هم دمان است. ۲ - گرفتارى کافران و دشمنان دین خدا، در دام افراد وسوسه کننده و اغواگر، کیفر الهى براى آنان است. «و قیّضنا لهم قرناء فزیّنوا لهم» از این که خداوند تعیین هم نشین اغواگر را براى کافران به خود نسبت داده (قیّضنا)، مطلب یاد شده استفاده مى شود. ۳ - معاشران و همدمان، داراى نقشى اساسى در عقیده، عمل و سرنوشت انسان «و قیّضنا لهم قرناء فزیّنوا لهم ما بین أیدیهم و ما خلفهم و حقّ علیهم القول» ۴ - تناسب دوستان و هم نشینان انسان با شخصیت وى «و قیّضنا لهم قرناء فزیّنوا لهم» بنابر این که معناى «قیّضنا» تبدیل باشد، استفاده مى شود که انسان به تناسب شخصیت خودش دوستان و هم نشینانى پیدا مى کند. ۵ - زیبا جلوه دادن اعمال زشت و باورهاى نادرست، شیوه اغواگران و رهزنان ایمان مردم «فزیّنوا لهم ما بین أیدیهم و ما خلفهم» ۶ - گرایش درونى انسان به زیبایى ها «فزیّنوا لهم ... و حقّ علیهم القول» از این که اعمال ناشایست انسان ها را برایشان خوب و نیک جلوه مى دادند، مى توان استفاده کرد که طبیعت انسان از بدى گریزان است و به خوبى تمایل دارد. ۷ - دشمنان خدا، گرفتار شیاطین و تحت نفوذ تبلیغات گسترده آنها «و قیّضنا لهم قرناء فزیّنوا لهم ما بین أیدیهم و ما خلفهم» با توجه به این که بسیارى از مفسران «قرناء» را شیاطین دانسته اند، مطلب بالا به دست مى آید. ۸ - آمال و آرزوهاى آدمى، زمینه ساز وسوسه شیاطین و هم نشینان بد «فزیّنوا لهم ما بین أیدیهم و ما خلفهم» برداشت یاد شده بنابر این احتمال است که مراد از «ما بین أیدیهم» وضعیت موجود و مقصود از «ما خلفهم» آینده اى باشد که در پیش دارند. ۹ - امت هایى از جن و انس در گذشته تاریخ بر اثر دشمنى با خداوند (شرک ورزى، انکار رسالت پیامبران و...) به عذاب الهى گرفتار شدند. «و حقّ علیهم القول فى أمم قد خلت من قبلهم من الجنّ و الإنس» ۱۰ - دوزخ، پایان و فرجام شوم دشمنان خدا «و حقّ علیهم القول» الف و لام در «القول» براى عهد ذهنى است و اشاره به سخنى دارد که در آن، وعده عذاب دوزخ داده شده است. ۱۱ - فریفتگى انسان به دنیا و اعمال ناشایست، موجب گرفتار شدن به عذاب الهى «فزیّنوا لهم ما بین أیدیهم و ما خلفهم و حقّ علیهم القول» ۱۲ - جنیان نیز همانند انسان ها داراى زندگى، مرگ و نابودى اند. «فى أمم قد خلت من قبلهم من الجنّ و الإنس» ۱۳ - جنیان نیز همانند آدمیان، داراى زندگى اجتماعى اند. «فى أمم قد خلت من قبلهم من الجنّ و الإنس» ۱۴ - جنیان، مکلف به تکالیف الهى و مستحق کیفر در صورت کفر و حق ستیزى «و حقّ علیهم القول فى أمم قد خلت من قبلهم من الجنّ و الإنس» ۱۵ - مخالفان پیامبران، مردمانى زیان کاراند. «إنّهم کانوا خسرین» ۱۶ - هلاکت و نابودى جوامع شرک پیشه، نمودى از زیانبارى و خسران آنان «و حقّ علیهم القول ...إنّهم کانوا خسرین»
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۲)
  • زیانکار بودن امّتهایی از جنّیان+۱ آیه
  • گرفتار شدن امّتهایی از جنّیان به اتش جهنّم+۳ آیه
  • شیطان، تزییندهنده اعمال و عقاید ناروا برای دشمنان خدا+۱ آیه
  • شیطان، از عوامل تزیین اعمال (باطل) و کردار زشت انسانها+۸ آیه
  • جنّیان، موجوداتی مکلّف به ادای تکالیف الهی+۳ آیه
  • جنّیان، دارای امّتها و گروههای متعدّد+۴ آیه
  • جنّیان، موجوداتی دارای تکلیف و مسیولیّت+۳ آیه
  • جنّیان محکوم به عذاب الهی، از جمله خاسران و زیانکاران+۱ آیه
  • جنّیان، دارای زندگی اجتماعی و گروهی، همانند انسانها+۳ آیه
  • گرفتاری امّتهایی از جنّ به عذاب الهی، در گذشته تاریخ+۲ آیه
  • مرگ جنّیان، همانند انسانها+۳ آیه
  • گرفتار شدن به جهنّم، زیانی غیر قابل جبران برای جهنّمیان+۲ آیه
  • جهنّمی بودن جنّیان کافر و دشمن خدا+۱ آیه
  • عذاب و هلاکت امّتهای پیشین، به علّت خسران انان+۱ آیه
  • جنیّان تکذیبگر، در زمره خاسران+۱ آیه
  • زیبا دیدن گناه، باعث خسران انسان
  • همنشینی با اغواگران، موجب خسران انسان
  • تزیین اشیای ما بین دستان و اشیای در پشت، کنایه از تهاجم همه جانبه، جهت اغواگری
  • گرفتاری کافران و دشمنان دین با دوستانی اغواگر و متناسب با خودشان، از سوی خداوند
  • اغوا شدن و گول خوردن انسان، با زیبا جلوه داده شدن اعمال زشت و باورهای نادرست، به وسیله بعضی از دوستان
  • عذاب مستحقّان مجازات، امری حتمی، ثابت و حق+۱ آیه
  • شیطان، تزیین دهنده اعمال (باطل) و کردار زشت انسانها+۸ آیه
  • شیطان، تزیین دهنده اعمال و عقاید ناروا برای دشمنان خدا+۱ آیه
  • غرور و رضایت از کردار خویش، مایه خسران و تباهی+۲ آیه
  • خودپسندی، از دامهای شیطان و حاصل فریبکاری و تزیین او+۵ آیه
  • غرور و خودپسندی، درپی دارنده کیفر الهی+۲ آیه
  • مبتلا شدن کافران و دشمنان دین در معاشرت خود با دوستانی اغواگر و متناسب با خود از سوی خداوند
  • اغوا شدن و گول خوردن انسان با زیبا جلوه داده شدن اعمال زشت و باورهای نادرست، پیامد معاشرت و روابط با دوستان ناباب
  • معاشرت و مجالست با دوستان ناباب در پی دارنده خسارت و زیان کاری در اخرت
  • معاشرت با افراد و دوستان بد در پی دارنده ضلالت و گمراهی انسان+۱ آیه
  • نفس امّاره، تزیینکننده زشتیهای اعمال
  • امال و ارزوهای انسانی، زمینهساز وسوسه همنشینان و همدمان وسوسهگر
واژه‌ها