برگزیده تفسیر نمونه
]
(آیه 53)- نشانههای حق در جهان بزرگ و کوچک: در این آیه و آیه بعد که سوره فصّلت با آن پایان میگیرد، به دو مطلب مهم که در حقیقت یک نوع جمع بندی از بحثهای این سوره است اشاره شده آیه اول در باره توحید (با قرآن) سخن میگوید و آیه دوم در باره معاد.
میفرماید: «ما به زودی آیات و نشانههای خود را در آفاق و اطراف جهان، و همچنین در درون جان خود آنها، به آنان، نشان میدهیم، تا برای آنها روشن شود که خداوند حق است» (سَنُرِیهِمْ آیاتِنا فِی الْآفاقِ وَ فِی أَنْفُسِهِمْ حَتَّی یَتَبَیَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ).
«آیات آفاقی» همچون آفرینش خورشید و ماه و ستارگان با نظام دقیقی که بر آنها حاکم است، و آفرینش انواع جانداران و گیاهان و کوهها و دریاها با عجائب و شگفتیهای بیشمارش، و موجودات گوناگون اسرار آمیزش، که هر زمان اسرار تازهای از خلقت آنها کشف میشود. هر یک آیه و نشانهای است بر حقانیت
ج4، ص323
ذات پاک او! و «آیات انفسی» همچون آفرینش دستگاههای مختلف جسم انسان و نظامی که بر ساختمان حیرت انگیز مغز و حرکات منظم قلب و عروق و بافتها و استخوانها، و انعقاد نطفه و پرورش جنین در رحم مادران، و از آن بالاتر اسرار و شگفتیهای روح انسان میباشد. که هر گوشهای از آن کتابی است از معرفت پروردگار و خالق جهان! و در پایان این آیه این بیان لطیف و جالب را با جمله زیبا و پرمعنای دیگری تکمیل کرده، میافزاید: «آیا کافی نیست که پروردگارت بر هر چیز شاهد و گواه است» (أَ وَ لَمْ یَکْفِ بِرَبِّکَ أَنَّهُ عَلی کُلِّ شَیْءٍ شَهِیدٌ).
چه شهادتی از این برتر و بالاتر که با خط تکوین قدرت خویش را بر پیشانی همه موجودات نوشته است، بر صفحه برگهای درختان، در لابلای گلبرگها، در میان طبقات اسرارآمیز مغز، و بر روی پردههای ظریف چشم، بر صفحه آسمان و بر قلب زمین، و خلاصه بر همه چیز نشانههای توحید خود را نوشته و گواهی تکوینی داده است.