سوره فصلت، آیه ۵۳ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۸۲
سَنُرِيهِمْ آيَاتِنَا فِي الْآفَاقِ وَ فِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُ أَ وَ لَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلَى كُلِ شَيْءٍ شَهِيدٌ
به زودی نشانههای خود را در اطراف جهان و در درون جانشان به آنها نشان میدهیم تا برای آنان آشکار گردد که او حق است؛ آیا کافی نیست که پروردگارت بر همه چیز شاهد و گواه است؟!
معنی کلمات و عبارات
«الآفَاقِ»: نواحی عالم و اقطار آسمانها و زمین. «أَنَّهُ»: این که قرآن. این که اسلام (نگا: کشّاف، مختصر). «شَهِیدٌ»: گواه و مطلع. حاضر و ناظر.
نزول
سال ۱۴ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- جنگ احدمرتبط با نزول
۳ هجرت · احد، نزدیک مدینه - غزوه ابواء یا ودان
14 بعثت · ودان / ابواء - غزوه عشیره
14 بعثت · عشیره - غزوه بواط
14 بعثت · بواط - غزوه سفوان یا بدر اولی
14 بعثت · سفوان / بدر اولی - تشریع اذان
14 بعثت · مدینه - سریه حمزه به سیف البحر
14 بعثت · سیف البحر - سریه سعد به خرار
14 بعثت · خرار - سریه عبیده بن حارث به رابغ
14 بعثت · رابغ
نکات آیه
۱ - هشدار خداوند به کفار مکه، مبنى بر پیروزى نزدیک مسلمانان بر آنان «سنریهم ءایتنا فى الأفاق و فى أنفسهم»
برداشت یاد شده مبتنى بر این نکته است که مراد از ضمیر «هم» - به قرینه آیه قبل (ثمّ کفرتم) - کفار مکه بوده و مقصود از «آفاق» نواحى زمین و از «أنفس» مردم سرزمین جزیرة العرب باشد. بنابر این جمله «سنریهم آیاتنا فى الآفاق و فى أنفسهم» مى تواند اشاره به پیروزى مسلمانان بر کافران داشته باشد.
۲ - غلبه و نصرت قریب الوقوع پیامبر(ص) و مؤمنان بر کافران، از نشانه هاى برجسته حقانیت و اعجاز قرآن «سنریهم ءایتنا ... حتّى یتبیّن لهم أنّه الحقّ»
بنابراین که مراد از آیات آفاقى، پیروزى مسلمانان باشد و ضمیر «أنّه» به قرآن بازگردد، مطلب بالا به دست مى آید.
۳ - نشانه ها و دلایل حقانیت قرآن، نهفته در متن طبیعت و اسرار وجود آدمى «سنریهم ءایتنا فى الأفاق ... أنّه الحقّ»
بنابراین که ضمیر «أنّه» به قرآن باز گردد، انطباق آیات مربوط به پدیده هاى طبیعى با واقعیت جهان طبیعت، نشانگر حقانیت قرآن است.
۴ - نوید خداوند به ظهور همواره و تدریجى اسرار نوین علمى و آیات الهى براى نسل هاى بشر «سنریهم ءایتنا فى الأفاق ... أنّه الحقّ»
برداشت یاد شده در صورتى است که آیات قرآن را در زمینه مسائل اعتقادى و ایمانى، محدود به زمان عصر نزول ندانیم. در این صورت آیه شریفه در هر زمان، به مخاطبان عصر خویش نوید بروز آیات جدیدى را مى دهد.
۵ - دانش بشر و دریافت هاى علمى او، در پهنه طبیعت و وجود انسان، هموارکننده راه درک حقانیت پیام وحى «سنریهم ءایتنا فى الأفاق و فى أنفسهم حتّى یتبیّن لهم أنّه الحقّ»
خداوند حقایقى را در قرآن در مورد انسان مطرح نموده است. از انطباق آن با واقعیت وجودى انسان، حقانیت قرآن آشکار مى گردد.این برداشت در صورتى است که ضمیر در «أنّه»، به قرآن باز گردد.
۶ - معارف قرآنى، هماهنگ با قوانین هستى و فطرت انسانى «سنریهم ءایتنا ... و فى أنفسهم حتّى یتبیّن لهم أنّه الحقّ»
برداشت یاد شده بر این اساس است که ضمیر «أنّه» به قرآن باز گردد.
۷ - جهان آفرینش و دنیاى درون انسان، کانون تجلى حقانیت خداوند است. «سنریهم ءایتنا ... و فى أنفسهم»
برداشت یاد شده مبتنى براین است که ضمیر «أنّه» به خداوند باز گردد.
۸ - مطالعه و تدبر در جهان آفرینش (آفاق و انفس)، زمینه ساز ره یابى انسان به توحید و ربوبیت بى همتاى خداوند «سنریهم ءایتنا ... أنّه الحق»
بنابراین که ضمیر «أنّه» به «خدا» بازگردد، مطلب بالا قابل برداشت است.
۹ - جان آدمى چونان جهان طبیعت، سرشار از آیات الهى و شایسته تأمل و اندیشه است. «سنریهم ءایتنا فى الأفاق و فى أنفسهم»
۱۰ - خداجویى، گرایش فطرى انسان ها است. «سنریهم ... و فى أنفسهم حتّى یتبیّن لهم أنّه الحقّ»
برداشت یاد شده بر این اساس است که ضمیر «أنّه» به خدا بازگردد.
۱۱ - علم حضورى و شهودى تمامى موجودات، نسبت به پروردگار «أَوَلم یکف بربّک أنّه على کلّ شىء شهید»
بنابراین که «شهید» به معناى مشهود باشد، برداشت یاد شده قابل استفاده است.
۱۲ - اسرار علمى نهفته در نظام جهان و وجود انسان، کافى براى پى بردن به حضور و احاطه علم الهى بر هستى «سنریهم ءایتنا ... أَوَ لم یکف بربّک»
۱۳ - سراسر جهان هستى، در محضر و منظر خدا بوده و در احاطه علمى او قرار دارد. «أَوَلم یکف بربّک أنّه على کلّ شىء شهید»
بنابراین که «شهید» به معناى شاهد باشد، مطلب بالا استفاده مى شود.
۱۴ - آیات آفاقى و انفسى خداوند در هستى، نشانى از ربوبیت و تدبیر یگانه او است. «سنریهم ءایتنا ... أَوَلم یکف بربّک»
۱۵ - علم شهودى به خداوند، استوارترین راه براى شناخت او است. «أَوَلم یکف بربّک أنّه على کلّ شىء شهید»
بنابراین که «شهید» به معناى مشهود باشد، مطلب بالا به دست مى آید.
۱۶ - احاطه ربوبیت خداوند بر هستى، گواه حقانیت پیام او و هماهنگى آن با قوانین نظام هستى «سنریهم ءایتنا ... حتّى یتبیّن لهم أنّه الحقّ أَوَلم یکف بربّک أنّه على کلّ شىء شهید»
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار مطالعه آیات انفسیبشارت ظهور آیات خدابهترین روش خدا شناسیتشبیه به طبیعتتفکر در آیات آفاقیتفکر در آیات انفسیدلایل حقانیت وحیزمینه فهم حقانیت وحیشناخت شهودیعلم حضوری موجوداتنشانه های حقانیت خداگواه حقانیت سخن خدانشانه های حقانیت قرآننشانه های اعجاز قرآناحاطه ربوبیت خداهماهنگی قرآن با فطرتآثار مطالعه آیات آفاقیتشبیه انساننقش آیات انفسیانذار کافران مکهنصرت محمدهماهنگی قرآن با آفرینشخداشناسی موجوداتفطرت خداجوییراههای خدا شناسینقش آیات آفاقیزمینه توحید ربوبیعلم خدا به آفرینشمشمولان نصرت خدانصرت مؤمنانآیات انفسیآثار مطالعه آفرینشپیروزی مسلماناندلایل حقانیت قرآننشانه های توحید ربوبینشانه های تدبیر خدافطریات انساندلایل خدا شناسیانذارهای خداابزار شناختوسعت علم خدابشارتهای خداآیات آفاقیآثار علمویژگیهای قرآننشانه های ربوبیت خدااختصاصات خداتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۵)
- خدا، ارایه دهنده ایات افاقی و انفسی برای تبیین حقّانیت خود
- ارایهدهنده ایات افاقی و انفسی بیانگر حقّانیّت خود
- وعده خداوند به ارایه و تبیین ایات خویش+۱ آیه
- ارایه ایات خدا برای راهیابی به حقیقت+۱ آیه
- ایات افاقی و انفسی خدا، روشنگر حقّانیت خدا برای مردم
- نمایاندن ایات افاقی و انفسی به مردم برای روشنشدن حقّانیت خداوند متعالی
- نمایاندن ایات افاقی و انفسی به مردم، سبب روشن شدن حقایق برای انها
- گسترش اسلام در زمین، با کم شدن حاکمیّت کفرپیشگان و از دست رفتن سرزمینهای انان
- نفس ادمی،از ایات الهی و قابل تامّل و دقّت+۲ آیه
- حضور خداوند در سراسر هستی، روشنترین دلیل بر وجود و حقّانیّت او+۵ آیه
- محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۱ آیه
- استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۵ آیه
- مشاهده نمونههای عینی، از روشهای تربیتی قران برای رسیدن انسانها به حقیقت
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۳ آیه
- نظارت همیشگی خداوند، بر جهان افرینش+۷ آیه
- خداوند، حق محض، بدون هیچ شایبه باطل+۲ آیه
- جهان افرینش و ایات افاقی و انفسی، تجلّی حقّانیّت خداوند
- ربوبیّت خداوند، مقتضی نظارت و احاطه همه جانبه او بر موجودات
- خداوند، ناظر و گواه بر جهان هستی+۷ آیه
- رایی / اسماوصفات+۲ آیه
- گواه و شاهد بودن خدا بر همه موجودات، پرسش تقریری خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله) برای پی بردن دیگران به احاطه عملی خدا بر هستی
- مطالعه درون انسان، راهی برای شناخت ایات خدا+۲ آیه
- دریافتهای علمی در پهنه طبیعت و وجود انسان، هموارکننده راه پی بردن به حقّانیّت وحدانیّت خدا+۱ آیه
- اسرار نهفته در نظام جهان و وجود انسان، کافی برای ایمان به احاطه علمی خدا
- همه مخلوقات و اشیا، در قلمرو علم و اگاهی خدا+۸ آیه
- علم حضوری و شهودی تمامی موجودات، نسبت به پروردگار
- علم شهودی به خداوند، راهی استوار برای شناخت او
- گرایش به خدای یگانه و توحید، نهادینه شده در فطرت انسان
- کافی / اسماوصفات+۱ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله، تحت تربیت خاصّ خداوند+۱ آیه
- غلبه و نصرت قریبالوقوع پیامبر صلی الله علیه و اله و مؤمنان بر کافران، از نشانههای برجسته حقّانیّت ان حضرت
- شناخت حق و خدا، از اثار مکاشفه و شهود ایات افاقی و انفسی
- کشف و شهود باطن اسمانها و زمین (ملکوت)، امری ممکن+۱ آیه
- کشف ایات خدا و شناخت خداوند برای انسان، در درون خود و بیرون از جان وی
- کشف و شهود ایات افاقی و انفسی، موجب شناخت خداوند و حق شناسی
- مُؤتی/ اسماوصفات
- نفس، مظهر تجلّی ایات الهی+۲ آیه
- نفس ادمی، سرشار از ایات الهی و شایسته تامّل
- نفس، مظهر تجلّی ایات الهی+۲ آیه
- نفس، ظرف و مظهر تجلی ایات خدا
- نشانهها و دلایل حقانیت قران، نهفته در ظرف نفس انسان
- اسرار علمی نهفته در نفس انسان، کافی برای پی بردن به حضور و احاطه علم الهی بر هستی
- نفس انسانی، جایگاه ایات الهی
- نفس، قدرتمند برای اظهار تجلّی ایات خدا
- وعده خداوند به اشکار ساختن ایات و نشانههای خود، در ایندهای نزدیک+۱ آیه