تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
ما يُجادِلُ فِي آياتِ اللَّهِ إِلاَّ الَّذِينَ کَفَرُوا فَلا يَغْرُرْکَ تَقَلُّبُهُمْ فِي الْبِلادِ «4»
«1» محترز: دورى کننده، پرهيز کننده، خويشتن دار فرهنگ معين 3/ 3894.
«2» تفسير ابو الفتوح رازى (چ اسلاميه 1398 ق) ج 9، ص 430.
جلد 11 - صفحه 280
ما يُجادِلُ فِي آياتِ اللَّهِ: جدل نکند در آيتهاى خدا که قرآن است، إِلَّا الَّذِينَ کَفَرُوا: مگر آنانکه کافر شدند به خدا و انکار قيامت نمودند. مراد مجادله باطل است که دفع حجج قرآنى است و اطفاء براهين، و الا مجادلهاى که براى حل و عقد قرآنى و استنباط حقايق و قطع تشبث اهل زيغ و حل مشکلات باشد، از اعظم طاعات است، و لذا لفظ جدال در فرمايش نبوى صلّى اللّه عليه و آله که «ان جدالا فى القران کفر» «1» به لفظ تنکير واقع شده. فَلا يَغْرُرْکَ: پس بايد که فريب ندهد تو را، تَقَلُّبُهُمْ فِي الْبِلادِ: گرديدن کافران در شهرها براى تجارت و بروز امتعه و صنايع آنان، يعنى بايد کثرت ثروت و جمعيت و تمادى تنعم ايشان به خاطر تو نرسد که من ايشان را واگذاشته، چه امهال موجب اهمال عقوبت آنها نيست بلکه باعث ازدياد عذاب است و بعد از آنکه معمور به کثرت نعم دنيويه و مغرور به وفور امتعه فانيه و به نهايت طغيان رسند، به چنگال عقاب گرفتار شوند.