تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) مِثْلَ دَأْبِ قَوْمِ نُوحٍ وَ عادٍ وَ ثَمُودَ وَ الَّذِينَ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ مَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْماً لِلْعِبادِ (31) مِثْلَ دَأْبِ قَوْمِ نُوحٍ‌: يعنى از روز عذابى که مانند عذاب و جزاى عادت قوم‌ جلد 11 - صفحه 304 نوح که طوفان و غرق باشد به جهت تکذيب ايشان. مراد از دأب عادت خداى سبحان باشد که جارى گرديده بر عذاب کفار بعد از اتمام حجت و عدم تنبه و بقاى آنها در کفر و تکذيب و ضلال. وَ عادٍ وَ ثَمُودَ: و مانند جزاى دأب قوم عاد که به باد صرصر مستأصل شدند و قوم ثمود که به صيحه واحده فجئة هلاک شدند. وَ الَّذِينَ مِنْ بَعْدِهِمْ‌: و آنانکه بعد از ايشان بودند مانند قوم لوط که شهرهاى ايشان زير و رو شد و اصحاب ايکه که به ظلمت گرفتار شدند. وَ مَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْماً لِلْعِبادِ: و نيست خداى تعالى که خواهد ظلم را براى بندگان خود، يعنى ايشان را به گناه عذاب نفرمايد بلکه تدمير ايشان بر وجه عدل بود، زيرا ايشان به مرتکب شدن اعمال قبيحه و افعال شنيعه، مستوجب آن شدند، پس شما ترک ظلم کنيد تا به آن انواع عقاب مبتلا نشويد. تنبيه: آيه شريفه دال است بر بطلان جبر، زيرا اين مطلب محقق باشد پس از ارشاد و هدايت بندگان به ارسال رسل و انزال کتب و اعطاء قدرت و تمکين به آنان، البته مختار خواهند بود در فعل و ترک؛ پس قول به اينکه تمام افعال صادر از خدا و بنده را هيچ مدخليتى نيست در آن اصلا، هر آينه از درجه اعتبار ساقط است؛ چه اگر بنده قادر و موجد فعل نباشد و با صدور فعل قبيح از او خدا او را معاقب فرمايد، خدا اظلم الظالمين باشد، و حال آنکه فرمايد: «وَ مَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْماً لِلْعِبادِ». و اين آيه ابلغ است از حيثيت نفى حدوث تعلق اراده او به ظلم از آيه: «وَ ما رَبُّکَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ» «1» زيرا هرگاه اراده ظلم نفرمايد، پس از نفس ظلم به طريق اولى متعالى و مبرا باشد.