اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
ثُمَّ قِيلَ لَهُم أَينَ ما کُنتُم تُشرِکُونَ (73) مِن دُونِ اللّهِ قالُوا ضَلُّوا عَنّا بَل لَم نَکُن نَدعُوا مِن قَبلُ شَيئاً کَذلِکَ يُضِلُّ اللّهُ الکافِرِينَ (74)
پس گفته ميشود براي آنها که کجايند آنچه بوديد شما شرک ميآوريد از غير خداي متعال گويند گم شدهاند از نظر ما آنها را نمييابيم بلکه نبوديم ما بخوانيم از پيش شيئي را همين نحو گمراه ميفرمايد خداوند کفّار را.
ثُمَّ قِيلَ لَهُم ظاهرا قائل ملائکه عذاب هستند پس از آنکه آنها را در آتش مياندازند بر وجه توبيخ و سرزنش.
أَينَ ما کُنتُم تُشرِکُونَ مِن دُونِ اللّهِ از اصنام بتهايي که ميپرستيديد از غير خدا و در حديث مروي از کافي کليني و تفسير علي بن ابراهيم مسندا از حضرت باقر (ع) که فرمود از امامي که شما بوديد پيشواي خود قرار داديد غير از امامي که خداوند نصب فرموده بود و ظاهرا مراد تأويل است يا تشبيه.
قالُوا ضَلُّوا عَنّا نميبينيم آنها را و پيدا نميکنيم از نظر ما مفقود هستند بَل لَم نَکُن نَدعُوا مِن قَبلُ شَيئاً انکار ميکنند که ما آنها را نميپرستيديم زيرا
جلد 15 - صفحه 400
کلمه «بل» اضراب از ما قبل است کأنّه ميگويند ما آلههاي غير از خدا نميبينيم بل ما آلهه غير از خدا را نميپرستيم و اينکه از روي ترس است که مرتکب قبيح مثل سارق و قاتل در محکمه مؤاخذه انکار ميکنند.
کَذلِکَ يُضِلُّ اللّهُ الکافِرِينَ همين نحو است حال ساير کفّار و معاندين و ناصبين و کساني که اهل آتش هستند که ملحق بکافرين هستند و مکرّر معني اضلال الهي را تذکّر دادهايم که آنها را بخود واميگذارد.