اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
ذلِکُم بِما کُنتُم تَفرَحُون‌َ فِي الأَرض‌ِ بِغَيرِ الحَق‌ِّ وَ بِما کُنتُم تَمرَحُون‌َ (75)
اينکه نحو عذاب بواسطه دو صفت خبيثه که در شما بود يکي آنکه بواسطه اينکه بوديد فرحناک و خوش‌گذران در دنيا بغير حق ديگر آنکه بوديد فيس و افاده و تکبّر ميکرديد.
ذلِکُم اشاره بآيه قبل است که در اغلال و سلاسل در حميم و در آتش مي‌اندازند.
بِما کُنتُم تَفرَحُون‌َ فِي الأَرض‌ِ بِغَيرِ الحَق‌ِّ فرح و خوش‌حالي دو قسم است يکي بحق و بجا و بموقع است مثل فرحناک شدن بتشرّف باسلام و ايمان و توفيق بعبادات و الطاف الهي و نعم پروردگار و ارسال رسل و انزال کتب و جعل احکام و نصب ائمّه طاهرين براي پيشوايي و وجود علماء اعلام براي هدايت و امثال اينها اينکه بسيار خوب است و خود عبادت بزرگيست و کاشف از حقيقة ايمان است و يکي بغير حق است: شرک و کفر و ضلالت و بمعاصي و فسق و فجور و بمصايبي که بانبياء و ائمّه اطهار و علماء اعلام وارد شد مثل اينکه روز عاشورا را عيد بگيرند که «
هذا يوم تبرّکت به بنو امية و إبن آکلة الاکباد)
اينکه کاشف از شدّة عناد و کفر و ضلالت است.
وَ بِما کُنتُم تَمرَحُون‌َ از براي مرح معاني کرده‌اند يکي بمعني فيس و افاده و تکبّر و تجبّر چنانچه ميفرمايد وَ لا تُصَعِّر خَدَّک‌َ لِلنّاس‌ِ وَ لا تَمش‌ِ فِي الأَرض‌ِ مَرَحاً إِن‌َّ اللّه‌َ لا يُحِب‌ُّ کُل‌َّ مُختال‌ٍ فَخُورٍ- لقمان آيه 17 و نيز ميفرمايد
جلد 15 - صفحه 401
وَ لا تَمش‌ِ فِي الأَرض‌ِ مَرَحاً إِنَّک‌َ لَن تَخرِق‌َ الأَرض‌َ وَ لَن تَبلُغ‌َ الجِبال‌َ طُولًا- اسراء آيه 39- و ظاهرا همين معني مراد باشد و معاني ديگر هم کردند قريب المعني است با اينکه معني و شاهد بر همين معني آيه بعد است که ميفرمايد: