اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَلَمّا رَأَوا بَأسَنا قالُوا آمَنّا بِاللّه‌ِ وَحدَه‌ُ وَ کَفَرنا بِما کُنّا بِه‌ِ مُشرِکِين‌َ (84)
پس چون ديدند بأس و عذاب ما را گفتند ايمان آورديم باللّه وحده بتنهايي و کافر شديم
جلد 15 - صفحه 406
بآنچه بوديم باو شرک ميآورديم.
فَلَمّا رَأَوا بَأسَنا قوم نوح در موقع طوفان، عاد در موقع وزيدن باد ثمود چون آثار عذاب را ديدند، فرعونيان در حال غرق، قوم لوط در باريدن سنگ، قوم شعيب در موقع صاعقه و صيحه و امثال اينها.
قالُوا آمَنّا بِاللّه‌ِ وَحدَه‌ُ وَ کَفَرنا بِما کُنّا بِه‌ِ مُشرِکِين‌َ لکن ايمان از روي کره و الجاء و اضطرار ايمان نيست و الّا تمام کفّار و مشرکين و ضالّين و فساق و فجّار و ظالمين فرداي قيامت که مشاهده عذاب ميکنند اظهار ايمان و انابه و توبه از معاصي و تمنّاي رجوع بدنيا ميکنند اگر مورد قبول باشد احدي وارد جهنّم نميشود با اينکه بر فرض رجوع بدنيا و رفع بلاء باز همين آش و همين کاسه است چنانچه ميفرمايد وَ لَو رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنه‌ُ وَ إِنَّهُم لَکاذِبُون‌َ انعام آيه 28 و شاهد بر اينکه دعوي در همين دنيا مشاهده ميشود که بسياري در موردي که مبتلاء به بلائي مثل مرض سختي يا گرفتار ظالمي يا شدتي و المي ميشوند و دست آنها از همه جا کوتاه ميشود و توجّه بخدا و الحاح و دعاء ميکنند و پس از آنکه بلاء از آنها برطرف شد باز بهمان حالي که بودند ادامه ميدهند چنانچه ميفرمايد وَ إِذا مَس‌َّ الإِنسان‌َ الضُّرُّ دَعانا لِجَنبِه‌ِ أَو قاعِداً أَو قائِماً فَلَمّا کَشَفنا عَنه‌ُ ضُرَّه‌ُ مَرَّ کَأَن لَم يَدعُنا إِلي ضُرٍّ مَسَّه‌ُ کَذلِک‌َ زُيِّن‌َ لِلمُسرِفِين‌َ ما کانُوا يَعمَلُون‌َ يونس آيه 12- بالجمله ايمان بايد از روي ميل و رغبت و اختيار باشد چنانچه در حال احتضار و معاينه فايده ندارد و قبلا تذکّر داده شد آيه شريفه که ميفرمايد وَ لَيسَت‌ِ التَّوبَةُ لِلَّذِين‌َ يَعمَلُون‌َ السَّيِّئات‌ِ حَتّي إِذا حَضَرَ أَحَدَهُم‌ُ المَوت‌ُ قال‌َ إِنِّي تُبت‌ُ الآن‌َ وَ لَا الَّذِين‌َ يَمُوتُون‌َ وَ هُم کُفّارٌ أُولئِک‌َ أَعتَدنا لَهُم عَذاباً أَلِيماً- نساء آيه 22 و بسيار تعجّب است از کسي که معاينه کرد و اقرار نمود و راه نجات پيدا کرد گفت
«النّار و لا العار».