تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَلَمْ يَکُ يَنْفَعُهُمْ إِيمانُهُمْ لَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا سُنَّتَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ فِي عِبادِهِ وَ خَسِرَ هُنالِکَ الْکافِرُونَ (85)
و چون ايمان آنها به مشاهده عذاب و اضطرار بود، نتيجه‌اى براى دفع عذاب نبود چنانچه فرمايد:
فَلَمْ يَکُ يَنْفَعُهُمْ إِيمانُهُمْ: پس نبود که فايده بخشد ايشان را ايمان ايشان، لَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا: آن هنگام که ديدند شدت عذاب ما را، زيرا وقت معاينه عذاب، تکليف مرتفع است، و صحت قبول ايمان، فرع زمان تکليف است، پس در وقت عذاب ممتنع باشد قبول ايمان، و لذا ايثار «فَلَمْ يَکُ يَنْفَعُهُمْ» فرموده بر «لم ينفعهم» که مشعر است بر عدم صحت ايمان و امتناع قبول آن. سُنَّتَ اللَّهِ الَّتِي:
سنت نهاده است خداى تعالى قبول نشدن ايمان را در حين عذاب، يعنى وضع فرمود عادت و طريقه خود را آن طريقه، قَدْ خَلَتْ فِي عِبادِهِ: گذشته است در ميان بندگان او از امم گذشته، يعنى طريقه مستمره در معاندان و جاحدان زمان پيش، وَ خَسِرَ هُنالِکَ الْکافِرُونَ: و زيانکار شدند زمان ديدن عذاب ناگرويدگان به جهت عدم نفع ايمان در آن زمان.
خاتمه:
آيات شريفه تنبه و عبرتى است براى صاحبان بصيرت که به حالت اختيار، توبه و تدارک و رجوع بدرگاه خداوند غفار را غافل نشوند.
حضرت امير المؤمنين عليه السّلام در نهج البلاغه فرمايد: بحق اقول لکم لقد جاهرتکم العبر و زجرتم بما فيه مزدجر: «1» براستى مى‌گويم شما را که هر آينه به آشکارا و آواز بلند پند داد شما را عبرتها، و اعتبار نمودن بلاها که به شما و به
«1» نهج البلاغه (با ترجمه فيض الاسلام) خطبه 20 ص 79.
جلد 11 - صفحه 343
پيشينيان رسيد، و زجر کرده و بازداشته شديد بر لسان انبيا به آنچه در او بود از زجر، و منع کرده شديد از انواع مناهى مؤکده به عقوبات شديده نازله بر امم ماضيه.
جلد 11 - صفحه 344
ج11، ص345
سوره چهل و يکم (سجده)
سوره حم سجده، اين سوره مبارکه را سورة المصابيح، و حم فصلت نيز نامند، و نزول آن در مکه معظمه بوده.
عدد آيات:
پنجاه و چهار به عدد کوفى و پنجاه و سه حجازى، و پنجاه و دو بصرى و شامى، و اختلاف در دو آيه است.
عدد کلمات آن:
هفتصد و نود و شش.
عدد حروف:
سه هزار و هفتصد و پنجاه.
ثواب تلاوت:
ثواب الاعمال- از حضرت صادق عليه السّلام: هر که اين سوره تلاوت کند، روز قيامت نور او به مقدار مد بصر، و در آن روز فرحان باشد، و در دنيا محمود و مغبوط، بر وجهى که مردمان بر احوال او رشک برند و از خدا تمنا کنند «1». «با تذکرات سوره‌هاى سابقه».
بسم اللّه الرحمن الرحيم