آیه ۸۵ سوره غافر

سوره غافر، آیه ۸۵ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۷۶

فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُهُمْ إِيمَانُهُمْ لَمَّا رَأَوْا بَأْسَنَا سُنَّةَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ فِي عِبَادِهِ وَ خَسِرَ هُنَالِكَ الْكَافِرُونَ

امّا هنگامی که عذاب ما را مشاهده کردند، ایمانشان برای آنها سودی نداشت! این سنّت خداوند است که همواره در میان بندگانش اجرا شده، و آنجا کافران زیانکار شدند!

معنی کلمات و عبارات
«سُنَّةَ اللهِ»: شیوه و کارکرد خدا. مراد عدم نفع ایمان به هنگام رؤیت عذاب استیصال است. مفعول مطلق برای عامل محذوف است. یا این که تحذیر است و مفعول به بشمار است یعنی: إِحْذَرُوا سُنَّةَ اللهِ فِی أَعْدآءِ الرُّسُلِ. در رسم‌الخطّ قرآنی با تاء کشیده نوشته شده است. «هُنَالِکَ»: (نگا: غافر / ).
نزول

سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - ایمان به خداوند یکتا و توبه و بازگشت از شرک، از سوى مشرکان و کافران محکوم به عذاب استیصال به وقت نزول آن، مورد پذیرش خداوند قرار نگرفت. «فلمّا رأوا بأسنا قالوا ءامنّا باللّه وحده ... فلم یک ینفعهم إیمنهم لمّا رأوا بأسنا» ۲ - توبه و بازگشت از گناه شرک و کفر، هنگام مشاهده آثار فرود عذاب الهى در دنیا، بى اثر بوده و نجات بخش نیست. «فلمّا رأوا بأسنا قالوا ءامنّا باللّه وحده ... فلم یک ینفعهم إیمنهم لمّا رأوا بأسنا» ۳ - پذیرفته نشدن ایمان به خداوند یکتا و توبه و بازگشت از شرک و کفر، هنگام مشاهده آثار آمدن عذاب الهى در دنیا، سنت و حکم تغییرناپذیر خداوند در میان بندگان «فلم یک ینفعهم إیمنهم لمّا رأوا بأسنا سنّت اللّه الّتى قد خلت فى عباده» ۴ - آشکار شدن خسارت و زیان کارى مشرکان و کافران قدرتمند و حق ناپذیر، به وقت نزول عذاب الهى بر ایشان در دنیا «لمّا رأوا بأسنا ... و خسر هنالک الکفرون» ۵ - کفر و شرک به خدا، مایه خسارت و از کف دادن سرمایه ها، توانمندى ها و تمدن ها است. «کانوا أکثر منهم و أشدّ قوّة و ءاثارًا فى الأرض ... کنّا به مشرکین ... و خسر هنالک الکفرون» ۶ - شریک پنداشتن براى خدا، به منزله کفر و انکار خدا است. «کنّا به مشرکین ... خسر هنالک الکفرون» برداشت یاد شده به این خاطر است که در آیه شریفه از مشرکان، به کافران تعبیر شده است.
تفسیر (۸)
روایات و احادیث

۷ - «قُدِّمَ إلى المتوکّل رجلٌ نصرانىّ فجر بإمرأة مسلمة فأراد أن یقیم علیه الحد فأسلم... فأمر المتوکّل بالکتاب إلى أبى الحسن الثالث(ع) و سؤاله عن ذالک فلمّا قرء الکتاب کَتَبَ: یُضْرب حتّى یموت ... فکتب إلیه: أنّ فقهاء المسلمین قد أنکروا هذا و قالوا: لم یجىء به سنة و لم ینطق به کتاب فبیّن لنا ... فکتب بسم اللّه الرحمن الرحیم «فلمّا رأوا بأسنا قالوا آمنّا باللّه وحده و کفرنا بما کنّا به مشرکین. فلم یک ینفعهم إیمانهم لمّا رأوا بأسنا سنّت اللّه التى قد خلت فى عباده و خسر هنالک الکافرون» قال: فأمر به المتوکل فضرب حتّى مات; [منبع: کافى، ج ۷، ص ۲۳۸، ح ۲; نورالثقلین، ج ۴، ص ۵۳۷- ، ح ۱۲۰.] یک مرد مسیحى را - که با زنى مسلمان زنا کرده بود - به نزد متوکل عباسى آوردند. پس آن گاه که خواست بر او حد جارى کند، آن مرد مسلمان شد ... متوکل دستور داد نامه اى به امام هادى(ع) نوشته شود و از ایشان درباره حکم این مسأله پرسش گردد. و آن گاه که امام(ع) نامه را خواند در جواب نوشت: او را بزنند تا بمیرد. سپس متوکل براى امام(ع) نوشت: فقهاى مسلمانان این حکم را انکار مى کنند و مى گویند: این حکم نه در سنت آمده و نه کتاب الهى از آن سخن گفته است، پس بیان کن براى ما... آن گاه امام هادى(ع) [درباره منبع این حکم ]نوشت: «بسم اللّه الرحمن الرحیم فلمّا رأوا بأسنا قالوا آمنّا بالله وحده و کفرنا بما کنّا به مشرکین. فلم یک ینفعهم إیمانهم لمّا رأوا بأسنا سنت اللّه التى قد خلت فى عباده و قد خسر هنالک الکافرون». پس متوکل دستور داد تا او را زدند تا مرد.».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۲)
  • اتمام حجّت خداوند بر کافران پیش از عذاب دنیایی+۲ آیه
  • کافران حقناپذیر در برابر اتمام حجّت پیامبران، مستحقّ عذاب جهنّم+۵ آیه
  • بیاثر بودن ایمان امّتها پس از دیدن عذاب از سنّتهای خدا+۱ آیه
  • بیتاثیربودن ایمان هنگام وقوع عذاب+۷ آیه
  • حاکمیّت قوانین و سنّتهای ثابت الهی در جوامع از عوامل تکرار تاریخ+۵ آیه
  • حاکمیّت قوانین و سنّتهای ثابت الهی بر جوامع بشری، در طول تاریخ+۵ آیه
  • پیشبینی و شناخت تحوّلات اجتماعی و واکنشهای تاریخی، براساس شناسایی قوانین و سنّتهای الهی حاکم بر ان+۶ آیه
  • بیاثر بودن اقرار مشرکان به یگانگی خدا؛ هنگام مشاهده عذاب+۱ آیه
  • عدم سقوط حدّ زنا (قتل) از کافر زناکار با زن مسلمان، پس از اظهار اسلام وی+۱ آیه
  • حرمت کفر به انبیا و پیامبران الهی+۲ آیه
  • اثر نداشتن ایمان اضطراری به خدا، هنگام رویارویی با کیفر و عذاب الهی+۳ آیه
  • اشکار شدن خسران کافران، به هنگام نزول عذاب الهی+۱ آیه
  • برخورداری از رفاه، زمینه ساز کفر+۱ آیه
  • بی تاثیری ایمان به خدا، هنگام مشاهده عذاب او، سنّت خداوند در میان بندگان+۲ آیه
  • شرک، مایه خسارت و از کف دادن سرمایه عمر+۳ آیه
  • ایمان مشرکان، به هنگام مشاهده عذاب+۱ آیه
  • کافران، اشخاص مشرک+۱ آیه
  • بینایی، از ابزارهای شناخت حسّی و راهی برای درک عقلی انسان+۱ آیه
  • اشکار شدن خسارت و زیان کاری کافران، هنگام مشاهده نزول عذاب الهی بر انان در دنیا
  • اظهار ایمان به هنگام مشاهده عذاب و اثر نداشتن ان+۹ آیه
  • کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۱۲ آیه
  • مشرکان، از زمره کافران+۱ آیه
واژه‌ها