1- قرآن از توجّه‌هاى موسمى و موضعى انسان که به هنگام اضطرار پيش مى‌آيد و بعد فراموش مى‌شود، انتقاد مى‌کند. «إِذا مَسَّ الْإِنْسانَ ضُرٌّ دَعا»
2- انسان کم ظرفيّت است و در اولين برخورد با سختى‌ها، فرياد مى‌زند. «مَسَّ»
3- مشکلات، عامل بيدارى و بازگشت به فطرت است. «ضُرٌّ دَعا» (گرفتارى‌ها انسان را به توبه و دعا وادار مى‌کند).
4- دعاى خالصانه سبب برطرف شدن ناگوارى‌هاست. مُنِيباً إِلَيْهِ ... خَوَّلَهُ نِعْمَةً
جلد 8 - صفحه 149
5- ضررها از او نيست، ولى نعمت‌ها از اوست. «نِعْمَةً مِنْهُ»
6- رفاه، مايه‌ى غفلت و فراموشى است. «نِعْمَةً- نَسِيَ»
7- انسان‌هاى کم ظرفيّت به هنگام رفاه، مشکلات قبلى خود را فراموش مى‌کنند.
«نَسِيَ ما کانَ يَدْعُوا إِلَيْهِ»
8- غفلت از ياد خدا، مايه‌ى شرک است و کسى که بخاطر رفاه خدا را فراموش کرد، به سراغ غير او مى‌رود. نَسِيَ ... جَعَلَ لِلَّهِ أَنْداداً
9- شرک انسان، گسترده است و هر روز به چيزى دل مى‌بندد. «أَنْداداً»
10- توجّه انسان به غير خدا، ديگران را نيز به اشتباه و گمراهى مى‌اندازد.
«لِيُضِلَّ»
11- انحراف انسان گام به گام است. اوّل: نسيان «نَسِيَ» دوّم: شرک «جَعَلَ لِلَّهِ أَنْداداً» سوّم: منحرف کردن ديگران «لِيُضِلَّ»
12- هر کاميابى نشانه‌ى محبوبيّت نيست. «تَمَتَّعْ بِکُفْرِکَ»
13- مشرک کافر است. جَعَلَ لِلَّهِ أَنْداداً ... تَمَتَّعْ بِکُفْرِکَ
14- کاميابى‌هاى دنيا نسبت به آخرت کم است. تَمَتَّعْ ... قَلِيلًا
15- مجازات کفران و کفر، قرين شدن با دوزخيان است. «إِنَّکَ مِنْ أَصْحابِ النَّارِ»