تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ مَکَرُوا وَ مَکَرَ اللَّهُ وَ اللَّهُ خَيْرُ الْماکِرِينَ (54)
و بعد از آن، عدم ثبات ايشان در ايمان و حيله و مکر آنان را مى‌فرمايد:
وَ مَکَرُوا: و مکر نمودند، به اين وجه که در پنهانى، جمعى را برگماشتند تا در صدد قتل حضرت عيسى عليه السّلام برآمدند. اصحّ اقوال آنکه: به حيله، شبى حضرت را به دست آورده، در خانه‌اى محبوس ساختند. و قبل از حبس، حواريون را جمع و وصيت فرموده، بعد فرمود: يکى از شما اظهار ارتداد کند و مرا به درهمى چند بفروشد. شما قبل از بانگ خروس متفرق و به اطراف منتشر گرديد. آن شخص يهودا بود که سى درهم گرفت و حضرت را نشان داد.
خلاصه، تمام شب پاسبانان اطراف مجلس را فرا گرفتند. حق تعالى آن شب را بسيار ظلمانى گردانيد و امر فرمود حضرت را از روزنه‌اى که در اطاق بود، ملائکه او را به آسمان بردند. «2» حضرت امير المؤمنين عليه السّلام فرمود در وقت رحلت خود که: هر آينه ضربت خوردم در شبى که يوشع بن نون از دنيا رفت، و قبض روح شوم در شبى که عيسى عليه السّلام را به آسمان بردند (يعنى شب بيست و يکم ماه
«1» بحار الانوار، جلد 14، صفحه 274
«2» تفسير مجمع البيان، جلد اوّل، صفحه 448
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 115
رمضان «1»).
وَ مَکَرَ اللَّهُ: و جزاى مکر را خدا به ايشان رسانيد به اينکه صبح آنشب، يهوداى مرتد وارد آن اطاق شد تا عيسى عليه السّلام را بيرون آورد، در حالى که همه مجتمع شدند. همين که يهودا وارد شد، عيسى عليه السّلام را نديد. حق تعالى شبه عيسى عليه السلام را بر او افکند. چون بيرون آمد، فورا او را گرفتند.
هر چه استغاثه نمود. من عيسى نيستم، قبول نکردند و او را به دار زدند و به جزاى خود رسيد. «2» وَ اللَّهُ خَيْرُ الْماکِرِينَ: و خداى تعالى بهترين مکافات دهندگان است اهل مکر را.
تحقيق: اين مطلب ثابت شده که خداوند حکيم متعال از کليه قبايح منزّه و مبرّى مى‌باشد، و تمام افعال سبحانى نيکو، و بر وجه حکمت و مصلحت است. بنابراين آيه شريفه به يکى از وجوه تفسير شود: 1- ابن بابويه رضوان اللّه عليه به سند خود از حسن بن فضّال از پدرش روايت نموده که سؤال کردم از حضرت رضا عليه السّلام آيه شريفه را، فرمود: خداوند تبارک و تعالى مکر ننمايد، و لکن جزا دهد ايشان را جزاى مکر «3». 2- «مکر» در اصل حيله‌اى است که به سبب آن مضرتى به غير رسانند بدون ادراک او، پس اسناد آن به خدا از باب صنعت مقابله و مشاکله است، مانند: جزاء سيئة سيئة مثلها، يعنى جزاى مکر را بدون توجه او، بدو رساند به ناگهانى. 3- از باب تسميه سبب که مکر است به اسم مسبّب، که وبال مکر باشد، يعنى خدا راجع سازد وبال مکر را به ايشان. 4- مراد، تخليه و فروگذاشتن خدا باشد مکّارين را به فعل خود، تا نتيجه مکر عايد آنها گردد.
«1» از روايات منقوله چنين برمى‌آيد که وفات يوشع بن نون و رفع عيسى بن مريم به سوى آسمان، هر دو در شب بيست و يکم ماه مبارک رمضان روى داده است. (بحار الانوار، جلد 42 باب 127- جلد 14 باب 23 و جلد 13 باب 12)
«2» تفسير مجمع البيان، جلد اوّل، صفحه 448
«3» تفسير برهان، جلد اوّل، حديث اوّل، صفحه 285
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 116