1- در کيفر وپاداش الهى کم وکاستى نيست. ( «وُفِّيَتْ» به معناى وفاى کامل است)
2- در قيامت احدى از کيفر و پاداش مستثنى نيست. «کُلُّ نَفْسٍ»
3- خدا از هر کس بهتر مى‌داند احضار شاهد و گواه براى برقرارى نظام دادگاه است نه تحصيل علم براى خداوند. «أَعْلَمُ بِما يَفْعَلُونَ»
4- کشاندن مجرمان به سوى دوزخ، تحقيرى است جداى از کيفرهاى ديگر.
«سِيقَ الَّذِينَ کَفَرُوا»
5- درهاى دوزخ بسته است و همين که دوزخيان به آن مى‌رسند ناگهان باز مى‌شود که اين خود وحشت‌آور است. «جاؤُها فُتِحَتْ أَبْوابُها»
6- دوزخ درهاى متعدّدى دارد. «أَبْوابُها» (در آيه 44 سوره‌ى حجر نيز مى‌خوانيم: «لَها سَبْعَةُ أَبْوابٍ»)
7- در قيامت، فرشتگان با دوزخيان گفتگوى مستقيم دارند. «قالَ لَهُمْ خَزَنَتُها»
8- دوزخ، مأموران مخصوص دارد. «خَزَنَتُها»
9- با مجرمان اتمام حجّت شده است. «يَأْتِکُمْ رُسُلٌ مِنْکُمْ يَتْلُونَ عَلَيْکُمْ آياتِ رَبِّکُمْ»
10- انبيا علاوه بر بيان آيات الهى، مردم را هشدار مى‌دادند. يَتْلُونَ ... يُنْذِرُونَکُمْ
11- قيامت، روز اعتراف و اقرار است. «قالُوا بَلى»
12- دليل محقّق شدن عذاب، کفر مردم است. حَقَّتْ ... عَلَى الْکافِرِينَ
13- ريشه‌ى کفر، تکبّر است. الْکافِرِينَ ... الْمُتَکَبِّرِينَ
«1». تفسير مجمع البيان.
«2». ق، 21.
تفسير نور(10جلدى)، ج8، ص: 204