اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِن کُل‌ٌّ إِلاّ کَذَّب‌َ الرُّسُل‌َ فَحَق‌َّ عِقاب‌ِ «14»
نبودند کل اينها مگر اينکه تکذيب کردند پيغمبران را پس ثابت و محقق شد بر آنها عقاب من.
بسيار مورد تعجب است در زمان خود آدم که زنده بود تا زمان ولادت نوح با اينکه در اولادهاي آدم انبياء بودند مثل شيث، و ادريس و امثال اينها باز بسياري از اولادهاي آدم مشرک شدند و تکذيب انبياء کردند و بالاخص در زمان نوح چون هفتصد سال گذشت که نوح مبعوث به رسالت شد انقدر شرک رواج پيدا کرد که در مقابل
جلد 15 - صفحه 222
دعوت نوح گفتند وَ قالُوا لا تَذَرُن‌َّ آلِهَتَکُم وَ لا تَذَرُن‌َّ وَدًّا وَ لا سُواعاً وَ لا يَغُوث‌َ وَ يَعُوق‌َ وَ نَسراً- نوح آيه 22 الي 24- که اسامي بتهاي آنها بود و با اينکه نهصد و پنجاه سال آنها را دعوت فرمود ميفرمايد وَ ما آمَن‌َ مَعَه‌ُ إِلّا قَلِيل‌ٌ- هود آيه 42- و پس از هلاکت تمام مشرکين روي زمين باز در اولادهاي حضرت نوح تا زمان حضرت هود و صالح و ابراهيم صفحه زمين از مشرکين مملوّ شد که فقط به ابراهيم يک لوط ايمان داشت و ساره عيال ابراهيم و همچنين پس از ابراهيم دستگاه شرک به انحاء مختلف تا زمان نبي‌ّ اکرم رواج داشت لذا ميفرمايد:
إِن کُل‌ٌّ إِلّا کَذَّب‌َ الرُّسُل‌َ ان نافيه کل نکره در سياق نفي افاده عموم اشاره به اينکه تمام امم ماضيه تکذيب رسل نمودند و کلمه الرسل هم جمع محلّي بالف و لام است افاده عموم دارد يعني جميع پيغمبران را تکذيب کردند يک رسولي نبود که مکذّب نداشته باشد و همين جريان در ائمه اطهار هم بوده از امير المؤمنين تا حضرت بقية اللّه هر کدام در عصر خود و هکذا در دوره غيبت با علماء دين الي کنون که چه بسيار مخالف و معاند و مکذّب داشتند: از شيخ کليني عطر اللّه مضجعه که الان چه اهانت‌هايي نسبت به اينکه بزرگوار ميکنند که کتاب کافي مجعولات و اخبار ضعاف است چون مشتمل بر فضائل ائمه و مثالب خلفا است و همين نحو در هر عصري بعض آنها را کشتند بعضي را حبس کردند بعضي را رمي به کذب و فسق کردند که
يفرون من العلماء فرار الغنم من الذئب
و
الراد عليهم کالراد علينا و الراد علينا کالراد علي اللّه و الراد علي اللّه في حد الشرک باللّه.
جلد 15 - صفحه 223
فَحَق‌َّ عِقاب‌ِ عقابي بود، کسره بجاي ياء است. ديگران طعم آن را چشيدند و بقيّه هم خواهند چشيد منتظر باشند.