اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قال‌َ لَقَد ظَلَمَک‌َ بِسُؤال‌ِ نَعجَتِک‌َ إِلي نِعاجِه‌ِ وَ إِن‌َّ کَثِيراً مِن‌َ الخُلَطاءِ لَيَبغِي بَعضُهُم عَلي بَعض‌ٍ إِلاَّ الَّذِين‌َ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحات‌ِ وَ قَلِيل‌ٌ ما هُم وَ ظَن‌َّ داوُدُ أَنَّما فَتَنّاه‌ُ فَاستَغفَرَ رَبَّه‌ُ وَ خَرَّ راکِعاً وَ أَناب‌َ «24»
فرمود هر آينه بتحقيق ظلم کرده تو را بسؤال يک نعجه تو که منضم به نعاج خود کند و بدرستي که بسياري از شرکاء که اموال آنها مخلوط به يکديگر است بعضي به بعضي تعدي و تجاوز ميکنند مگر مؤمنين کساني که ايمان دارند و عمل صالح بجا مي‌آورند که بندگان صالح باشند و کم هستند اينها و درک کرد داود که ما او را امتحان کرديم پس افتاد در حال رکوع و انا به کرد در پيشگاه ما.
قال‌َ لَقَد ظَلَمَک‌َ بِسُؤال‌ِ نَعجَتِک‌َ إِلي نِعاجِه‌ِ ممکن است که داود علم بصدق مدّعي پيدا کرد از اينکه جهت اينکه فرمايش را فرمود و نبايد بعلم خود حکم کند چنانچه از پيغمبر اکرم است که فرمود
«انما اقضي بينکم بالبيّنات و الايمان»
و همچنين در باب شهادت شهادت علمي کافي نيست بلکه بايد حسّي باشد و در باب ايمان بمجرد اظهار و اقرار بايد پذيرفت چنانچه ميفرمايد وَ لا تَقُولُوا لِمَن أَلقي إِلَيکُم‌ُ السَّلام‌َ لَست‌َ مُؤمِناً- نساء آيه 96- و بعيد
جلد 15 - صفحه 234
نيست که بدون بيّنه و يمين و اقرار موجب سوء ظن ميشود و همين ترک اولي است.
وَ إِن‌َّ کَثِيراً مِن‌َ الخُلَطاءِ که با هم محشور هستند و اموال آنها مخلوط بيک ديگر است.
لَيَبغِي بَعضُهُم عَلي بَعض‌ٍ چنانچه بسيار مشاهده شده آب ديگري را مي‌برد يا در املاک مقداري از مرز خود تجاوز ميکند يا در زمين مشترک زائد بر حق خود تصرف ميکند يا در بازار زائد بر حق خود برميدارد و امثال اينها و بغي تعدّي و تجاوز است.
إِلَّا الَّذِين‌َ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحات‌ِ که متدين است بلکه بسا از حق خود صرف نظر ميکند که حق ديگري از بين نرود.
وَ قَلِيل‌ٌ ما هُم اينکه نوع ميان مردم بسيار کم هستند.
وَ ظَن‌َّ داوُدُ ظاهرا مراد از ظن اطمينان است که تعبير ميکنيم به ظن متأخم بعلم و علم عرفي است که باحتمال خلافش اعتناء نميکنند.
أَنَّما فَتَنّاه‌ُ بعضي گفتند ما زائده است يعني «انا فتناه» و گفته‌ايم مکرّر که حرف زائده در قرآن نيست و بعيد نيست که انّما کلمه واحده باشد که فهميد اينکه اينکه امتحان بوده و از ادات حصر باشد لذا:
فَاستَغفَرَ رَبَّه‌ُ استغفار انبياء براي ترک اولي است نه معصيت زيرا معصوم خيال معصيت در ذهن نميکند چه رسد بصدور معاصي نه صغيره و نه کبيره و آنچه بعض مفسرين گفتند چون معتقد به عصمت انبياء نبودند.
جلد 15 - صفحه 235
وَ خَرَّ راکِعاً وَ أَناب‌َ رکوع مقابل سجده نيست بقرينه خرّ که خود را انداخت بزمين که همان بخاک انداختن است و انابه و گريه و الحاح در پيشگاه الهي نمود.