«صافنات» جمع «صافنة» به اسبى گفته مى‌شود که هنگام ايستادن يکى از دست‌هاى خود را کمى بلند مى‌کند و نوک سم را به زمين مى‌گذارد که اين امر، نشانه‌ى چابکى اوست.
«جياد» يا جمع «جواد» به معناى اسب تندرو است يا جمع «جيد» يعنى نفيس و ارزشمند.
کلمه‌ى «خير» در مورد اموال دنيا نيز به کار مى‌رود که در اينجا مراد از آن، اسبان هستند.
ترکيبِ «حُبَّ الْخَيْرِ» به معناى دوست داشتن چيزى است که به انسان خير مى‌رساند.
چنانکه در جاى ديگر مى‌فرمايد: «وَ إِنَّهُ لِحُبِّ الْخَيْرِ لَشَدِيدٌ» «1»
يک توضيح و بررسى
در مورد اين آيات، دو تفسير کاملًا متفاوت بيان شده است که مطابق آنچه ما گفتيم:
روزى حضرت سليمان به هنگام عصر از اسبان تيزرو که براى جهاد آماده کرده بود سان مى‌ديد، نظير سان ديدنى که در آيه 17 سوره‌ى نمل مى‌خوانيم: «وَ حُشِرَ لِسُلَيْمانَ جُنُودُهُ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ» علاقه‌ى سليمان به اسبان، جهت اهداف رزمى و براى خدا بود و لذا فرمود:
سرچشمه‌ى علاقه من ياد خداست. «أَحْبَبْتُ حُبَّ الْخَيْرِ عَنْ ذِکْرِ رَبِّي» نگاه سليمان هم چنان ادامه داشت تا اسب‌ها از ديدگان سليمان پنهان شدند. او دستور داد بار ديگر اسبان را برگردانيد و رژه را تکرار کنيد. در سان دوّم، سليمان دستى بر گردن و ساق اسبان کشيد و بدين وسيله از مربيان نيز قدردانى کرد.
اين تفسير، هم با ظاهر آيه سازگار است و هم فخر رازى و سيد مرتضى آن را نقل کرده‌اند و از بيان مرحوم علامه مجلسى در جلد 14 بحار، ص 104 نيز استفاده مى‌شود. بر اساس اين
«1». عاديات، 8.
جلد 8 - صفحه 105
تفسير مراد از جمله «تَوارَتْ بِالْحِجابِ» دور شدن اسبان از محل سان و ديدگان حضرت سليمان و مراد از جمله‌ى «رُدُّوها عَلَيَّ» تقاضاى تکرار سان است.
امّا در بعضى تفاسير مى‌خوانيم: سليمان آن چنان در تماشاى اسبان غرق شد که خورشيد غروب کرد و نماز عصرش از دست رفت. لذا ناراحت شد و دستور داد خورشيد برگردد و مشغول وضو شد و سر و گردن و پاهايش را مسح کرد.
در اين معنا اشکالاتى است، از جمله:
1. نامى از خورشيد در آيه نيست تا مراد از «تَوارَتْ بِالْحِجابِ» غروب آن و مراد از «رُدُّوها عَلَيَّ» بازگشت آن باشد.
2. پيامبرى که خداوند او را در آيه‌ى قبل با جمله‌ى «نِعْمَ الْعَبْدُ» و «أَوَّابٌ» ستايش مى‌کند، چگونه در آيه‌ى بعد فردى غافل از نماز معرّفى مى‌نمايد!؟
3. دستور برگشتن خورشيد با لحنى آمرانه «رُدُّوها عَلَيَّ» چه توجيهى دارد؟ اگر نمازى که ترک شده واجب بوده که با شأن پيامبر سازگار نيست و اگر نماز نافله و مستحبى بوده، برگشت خورشيد براى نماز نافله چه توجيهى دارد؟
اين تفسير در برخى روايات نيز آمده است، امّا روايات ياد شده سند صحيحى ندارند و با اصول عقلى که مى‌گويد: بايد انبيا معصوم باشند سازگار نيست، لذا بهتر است فهم اين روايات را به اهلش واگذاريم. «1»