«اذقان» جمع «ذقن» به معناى چانه و «مُقْمَحُونَ» از «قمح البعير» به معناى سر بالا کردن شتر است. يعنى همان گونه که به شتر آب عرضه مى‌شود ولى او سر خود را بالا مى‌برد، به اين مردم نا اهل نيز حقّ ارائه مى‌شود، امّا آنان سر خود را بالا گرفت و در برابر حقّ سر تعظيم فرود نمى‌آورند.
مراد از زدن غل بر گردن آنان، يا کيفر آخرت آنهاست، نظير آيه‌ى «إِذِ الْأَغْلالُ فِي أَعْناقِهِمْ» «1» و يا مراد وجود عقايد خرافى است که همچون غل‌هاى سنگين بر گردنشان
«1». غافر، 71.
جلد 7 - صفحه 521
است، نظير آيه 157 اعراف که مى‌فرمايد: «يَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَ الْأَغْلالَ الَّتِي کانَتْ عَلَيْهِمْ» که از وظايف انبيا برداشتن خرافاتى است که همچون غل‌هاى سنگين آنان را به بند کشيده است. آرى، انبيا مى‌خواهند غل‌ها را بردارند ولى خود مردم نمى‌خواهند.
مراد از «الْقَوْلُ» به قرينه آيه 13 سوره سجده که فرمود: «وَ لکِنْ حَقَّ الْقَوْلُ مِنِّي لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ»، فرمان خداوند در مورد عذاب پيروان شيطان است.