آنچه از انسان سرمىزند، در پرونده عمل او ثبت مىشود و در قيامت به شکل کتابى در اختيار او قرار مىگيرد. اين کتابها سه نوع است:
الف: کتاب شخصى. «اقْرَأْ کِتابَکَ» «1»
ب: کتاب امّتها. «کُلُّ أُمَّةٍ تُدْعى إِلى کِتابِهَا» «2»
ج: کتاب جامع. «کُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْناهُ فِي إِمامٍ مُبِينٍ»، «فِي لَوْحٍ مَحْفُوظٍ» «3»
کلمه «امام»، هم به کتاب گفته شده، «وَ مِنْ قَبْلِهِ کِتابُ مُوسى إِماماً» «4» و هم به اشخاص، «إِنِّي جاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِماماً» «5» در روايات، حضرت علىّبن ابىطالب عليهما السلام به عنوان يکى از مصاديق «امام مبين» معرّفى شده که همهى علوم در نزد اوست. «6»
بيشتر مفسّران مراد از «إِمامٍ مُبِينٍ» را لوح محفوظ دانستهاند که در قرآن به آن «أُمُّ الْکِتابِ» «7»* گفته شده است و از آن جايى که اين کتاب حاوى تمام دانشها است و همه چيز
«1». اسراء، 14.
«2». جاثيه، 28.
«3». بروج، 22.
«4». هود، 17.
«5». بقره، 124.
«6». تفسير نورالثقلين.
«7». زخرف، 4.
جلد 7 - صفحه 525
و همه کس تابع مقدّراتى است که در آن نوشته شده، به آن «امام» گفتهاند. «1»