اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ اضرِب لَهُم مَثَلاً أَصحاب‌َ القَريَةِ إِذ جاءَهَا المُرسَلُون‌َ «13»
اي رسول محترم ضرب مثل کن براي اينکه مشرکين قضيّه اصحاب قريه را زماني که آمد آنها را فرستادگان.
ما شرح اينکه قضيّه را بنا بر استفاده از اخباري که ابو حمزه ثمالي از حضرت باقر و عياشي از حضرت صادق (ع) نقل کرده و نيز عياشي از ابي حمزه ثمالي از حضرت باقر روايت کرده و اينکه اخبار مفصّل است و خلاصه مفاد آنها را باندک اختلافي بيان ميکنيم اينکه حضرت عيسي (ع) بر حسب امر الهي دو نفر رسول فرستاد بر اهل انطاکيه و آنها بت پرست بودند و سلطان آنها اينکه دو رسول را گرفته و صد تازيانه زد و آنها بت‌پرست بودند و سلطان آنها اينکه دو رسول را گرفته و صد تازيانه زد و آنها را حبس کرد حضرت عيسي (ع) شمعون الصفا را که وصي عيسي بود و رئيس حواريين، فرستاد براي نجات آنها و پس از مقدماتي از ملک در خواست کرد که آن دو را از حبس بيرون آورد و از آنها طلب دليل و حجت و معجزه کند آوردند آنها را هم کور مادر زاد را که اصلا جاي چشم نداشتند و صورت آنها صاف بود به دعا و سجده و دو رکعت نماز بصير کردند و هم مقعد که قدرت بر قيام نداشت شفا دادند و هم مرده که هفت روز از وفاتش گذشته که در بعض اخبار دارد فرزند ملک بود در بعض ديگر فرزند ديگري آن را هم زنده کردند ملک از او پرسيد چه گذشت بر تو گفت مرا بردند در آتش سوزان در اينکه هفت روز سپس ديدم دو نفر نماز کردند و سجده و دعا خداوند مرا زنده کرد ملک گفت اگر آنها را ببيني ميشناسي گفت آري جمعيت زيادي با ملک آمدند خارج شهر و يک يک افراد را به آن نشان دادند گفت نيست تا يکي از آن دو را در خلال جمعيت نشان دادند گفت اينکه يکي از آن
جلد 15 - صفحه 55
دو نفر است سپس ديگري را در خلال يک جمعيت ديگر نشان دادند گفت اينهم آن يک ديگر است و اينکه سبب شد که ملک با جماعتي ايمان آوردند ولي جماعت بسيار از اهل انطاکيه ايمان نياوردند، اينکه خلاصه قصه اينها تا در مقام شرح آيات شريفه برآئيم.
وَ اضرِب لَهُم مَثَلًا ضرب مثل تشبيه يک مطلب است براي اثبات مطلب ديگر يعني حال آنها مثل حال شما مشرکين است.
أَصحاب‌َ القَريَةِ اهل انطاکيه که اينها اصنامي داشتند پرستش ميکردند و بتکده داشتند که اصنام خود را در آنجا گذارده بودند و سلطاني داشتند إِذ جاءَهَا ضمير مؤنّث به قريه بر ميگردد و مراد اصحاب قريه است و ممکن است بخود اصحاب برگردد و تأنيث بملاحظه جمع است.
المُرسَلُون‌َ که سه رسول براي آنها آمد و گفتند اينکه سه رسول را حضرت عيسي حسب الامر الهي فرستاد بعضي گفتند نام آنها شمعون و يوحنّا و بولس بوده و بعضي گفتند صادق و صدوق و شلوم بوده.