اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ الشَّمس‌ُ تَجرِي لِمُستَقَرٍّ لَها ذلِک‌َ تَقدِيرُ العَزِيزِ العَلِيم‌ِ (38)
و خورشيد جريان و حرکت دارد تا محلّي که از براي او قرار داده شده که آنجا استقرار پيدا ميکند اينکه است تقدير خداوند عزيز مقتدر عليم بجميع حکم و مصالح.
وَ الشَّمس‌ُ تَجرِي لِمُستَقَرٍّ لَها نظر به اينکه عقيده حکماء قبل اينکه بود که اينکه آسمانهاي هفتگانه مثل فلزيست بهم چسبيده که سطح محدّب هر يک مماس با سطح مقعّر ديگريست و اينکه سيّارات سبع مثل ميخ در هر يک کوبيده شده: قمر، عطارد زهره، شمس، مرّيخ، مشتري، زحل، و فلک سابعه سطح محدّب او مماس با فلک ثوابت که بقيّه کواکب در او کوبيده شده و نام او را کرسي گذاشتند و سطح محدّب کرسي مماس با فلک غير مکوکب که فلک اطلسش نام نهادند که عرش باشد و عرش اينکه کواکب و افلاک را دور کره زمين در شبانه روز ميچرخاند لذا مفسّرين در تفسير اينکه جمله تفاسيري کردند و چون اينکه عقيده فسادش امروز ظاهر شده و اينکه کواکب در اينکه فضا وسيع هر کدام سير مخصوصي دارند بخصوص منظومه‌هاي شمسي ولي تمام اينها يک سير مستقيمي دارند بطرف کره وگا که نسر الطائرش گويند و بعد او از کره زمين به حدّيست که لا يعلمه الّا اللّه و چون به آنجا رسيدند تمام اينکه کرات مجتمع ميشوند و از حرکت مي‌افتند و قيامت بر پا ميشود و در آيات و اخبار اشاراتي باين جمله دارد مثل آيه شريفه فَإِذا بَرِق‌َ البَصَرُ وَ خَسَف‌َ القَمَرُ وَ جُمِع‌َ الشَّمس‌ُ وَ القَمَرُ قيامت آيه 7 و 8 و 9 و در خبر دارد إبن بابويه حديثي مسندا از ابي ذر غفاري نقل ميکند و حديث مفصّل است و محل‌ّ شاهد آن از پيغمبر روايت ميکند از اوصاف شمس فرمود ميگويد
(قلت يا رسول اللّه اينکه تغيب الشّمس قال في السّماء ثم‌ّ ترفع من سماء الي سماء
جلد 15 - صفحه 76
حتّي ترفع الي السّماء السّابعة العلياء حتّي تکون تحت العرش- الي قوله (ص)- فذلک قول اللّه عزّ و جل‌ّ وَ الشَّمس‌ُ تَجرِي لِمُستَقَرٍّ لَها ذلِک‌َ تَقدِيرُ العَزِيزِ العَلِيم‌ِ
و اينکه حديث کالصّريح است لما قلناه و حديث بسيار مفصّل است تا ميرسد که مي‌فرمايد
الي قوله فذلک قوله تعالي إِذَا الشَّمس‌ُ کُوِّرَت وَ إِذَا النُّجُوم‌ُ انکَدَرَت
و القمر کذلک من مطلعه و مجراه في افق السّماء و مغربه و ارتفاعه الي السّماء السّابعة و تحت العرش الحديث
و ميتوان گفت اينکه حديث يکي از معجزات آن حضرت است که امروز کشف ميشود.
ذلِک‌َ تَقدِيرُ العَزِيزِ العَلِيم‌ِ عزيز غالب قاهر مقتدر است عليم عالم به جميع اشياء علم غير متناهي نه اوّل دارد نه آخر عين ذات مقدّس است.