اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ القَمَرَ قَدَّرناه‌ُ مَنازِل‌َ حَتّي عادَ کَالعُرجُون‌ِ القَدِيم‌ِ (39)
و ماه را چنين تقدير کرديم در منازلي سير ميکند تا برگردد مثل شاخه خرماي قبلي يعني هلالي.
وَ القَمَرَ قَدَّرناه‌ُ مَنازِل‌َ چون ماه از خود هيچ نور ندارد لکن جسم شفّافست مثل آينه کسب نور از خورشيد ميکند و در يک ماه دور کره شمس ميگردد و هميشه نصف مقابل شمس نوراني است و نصف ديگرش ظلماني و در دوازده برج سير دارد در برج اول نصف مقابل گوشه آن بر اهل زمين ظاهر ميشود مثل هلال شبيه عرجون خرما آن گوشه که مقابل شمس است و هر برجي يک قسمت آن ظاهر ميشود تا در برج ششم و هفتم تمام نصف مقابل مشهود اهل زمين ميشود که آن را بدر ميگويند سپس رو به نقصان ميگذارد تا در طرف مقابل شمس تمام نصف آن رو بشمس در زمين نمايش ندارد که محاق ميگويند و در دو نقطه که تعبير به رأس و ذنب ميکنند که در يک نقطه زمين فاصله ميشود بين ماه و خورشيد و سايه مي‌اندازد ماه ميگيرد و آنهم در شب سيزده و چهارده و پانزده واقع ميشود خسوفش گويند و در يک نقطه ماه فاصله ميشود بين شمس و زمين نور شمس بزمين تابش ندارد خورشيد ميگيرد کسوفش ميگويند در اواخر ماه بيست و هشتم و بيست و نهم و اينکه خسوف و کسوف يا کلّي است که تمام قرص ميگيرد و بسا جزئيست يک قسمت آن.
جلد 15 - صفحه 77
حَتّي عادَ کَالعُرجُون‌ِ القَدِيم‌ِ يعني اواخر ماه مثل اوائل آن ماه نمايش دارد هلالي عرجون قديم اوّل ماه است شب اوّل و دوّم و سوّم عود آن اواخر ماه است مثل شب بيست و پنجم و بيست و ششم و بيست و هفتم قبل از محاق.