اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ نُفِخ‌َ فِي الصُّورِ فَإِذا هُم مِن‌َ الأَجداث‌ِ إِلي رَبِّهِم يَنسِلُون‌َ (51)
و دميده ميشود در صور پس بناگاه تمام آنها از قبرهاي خود بسوي پروردگار خود بشتاب ميدوند.
وَ نُفِخ‌َ فِي الصُّورِ نفخه ثانيه است که روح قالب مثالي را رها ميکند و تعلق
جلد 15 - صفحه 86
بهمين بدن عنصري ميگيرد و فوري اينکه خاک پوسيده بدن ميشود و زنده ميشوند و از قبر بيرون ميايند فَإِذا هُم مِن‌َ الأَجداث‌ِ جدث قبر است و اينکه بملاحظه غلبه است و الا هر ذره خاک در هر جا پراکنده شده در قعر دريا يا در بيابان و صحرا يا در کوه‌ها و درّه‌ها فوري مجتمع ميشوند.
إِلي رَبِّهِم يعني در محکمه عدل الهي، صحراي محشر، صفحه قيامت.
يَنسِلُون‌َ سير و حرکت بسرعت و شتاب است چون احوال قيامت را مشاهده ميکنند، مثل آدم گيج و پريشان که راه بجايي نميبرد از اينکه طرف آن طرف ميدود چنانچه ميفرمايد إِن‌َّ زَلزَلَةَ السّاعَةِ شَي‌ءٌ عَظِيم‌ٌ الي قوله تعالي وَ تَرَي النّاس‌َ سُکاري وَ ما هُم بِسُکاري وَ لکِن‌َّ عَذاب‌َ اللّه‌ِ شَدِيدٌ حج آيه 1 و 2 و اوضاع قيامت بسيار موحش است زمين مثل کوره حدادي خورشيد يک ني بالاي سر نورش گرفته حرارتش تابيده جهنم نعره ميزند شعله آتش بمقدار کوه ارتفاع دارد ملائکه عذاب با غلها و زنجيرها و تازيانه‌ها بر سر آنها ريخته فَإِذا جاءَت‌ِ الصَّاخَّةُ يَوم‌َ يَفِرُّ المَرءُ مِن أَخِيه‌ِ وَ أُمِّه‌ِ وَ أَبِيه‌ِ وَ صاحِبَتِه‌ِ وَ بَنِيه‌ِ لِکُل‌ِّ امرِئ‌ٍ مِنهُم يَومَئِذٍ شَأن‌ٌ يُغنِيه‌ِ وُجُوه‌ٌ يَومَئِذٍ مُسفِرَةٌ ضاحِکَةٌ مُستَبشِرَةٌ وَ وُجُوه‌ٌ يَومَئِذٍ عَلَيها غَبَرَةٌ تَرهَقُها قَتَرَةٌ أُولئِک‌َ هُم‌ُ الکَفَرَةُ الفَجَرَةُ عبس آيه 33 الي 42 و بسياري بصور مختلفه وارد ميشوند چون يوم تبلي السرائر است بواطن مکشوف ميشود صفات و ملکات و اخلاق جلوه ميکند آنکه صفات سگ دارد بصورت سگ وارد ميشود خوک دارد بصورت خوک بوزينه بصورت بوزينه و هکذا.