تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لَوْ نَشاءُ لَمَسَخْناهُمْ عَلى مَکانَتِهِمْ فَمَا اسْتَطاعُوا مُضِيًّا وَ لا يَرْجِعُونَ (67)
وَ لَوْ نَشاءُ لَمَسَخْناهُمْ: و اگر خواهيم، هر آينه مسخ کنيم و متبدل سازيم صورت ايشان را به صورت حجر که بى‌روح است، عَلى مَکانَتِهِمْ: بر همانجاى خود که نشسته‌اند، يعنى همانجا که هستند منجمد و افسرده شوند، فَمَا اسْتَطاعُوا مُضِيًّا: پس نتوانند و قدرت نداشته باشند بر پيش رفتن از آن مکان، وَ لا يَرْجِعُونَ: و باز نگردند يعنى نتوانند باز گردند از آن. مراد آنکه قادر نباشند بر
«1» منهج الصادقين، ج 7، ص 493- 494.
جلد 11 - صفحه 92
پس و پيش رفتن. نزد بعضى آنکه زمين گير شوند و نتوانند پيش رفتن از عذابى که نازل شده باشد تا خلاص شوند از آن و رجوع به حالت اوليه که صورت انسانى بود. نزد ابن عباس مراد مسخ آنها است به صورت خوک و ميمون مانند بنى اسرائيل.
تنبيه:
اين مقدمه ثابت شده که آيات قرآنى شامل است عموم مکلفين را در هر عصر و زمان. بنابراين آيه شريفه تهديد و وعيد عظيمى است به عاصيان و متجاسرين فرامين حضرت سبحان به مخاطره و ورود غضب ملک علام که به محض اراده، در همان حال معصيت محو صورت يا مسخ حقيقت آنان گردد مانند بنى اسرائيل که به يک لحظه عده بسيار به صورت ميمون و خوک مسخ و آثار شآمت طغيان و مخالفت آنان در صفحه روزگار باقيماند.