اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ ما عَلَّمناه‌ُ الشِّعرَ وَ ما يَنبَغِي لَه‌ُ إِن هُوَ إِلاّ ذِکرٌ وَ قُرآن‌ٌ مُبِين‌ٌ (69)
و ما تعليم نکرديم پيغمبر اکرم را شعر و سزاوار هم نبود از براي او نيست اينکه قرآن مگر ياد آور که مبين حق و باطل است.
وَ ما عَلَّمناه‌ُ الشِّعرَ مفسرين اقوالي گفتند بعضي گفتند چون شعر مشتمل بر اکاذيب است لذا باو تعليم نکرديم چنانچه گفت
در شعر مپيچ و در فن او || کز اکذب او است احسن او
زيرا تا شعر مشتمل بر اغراقات نباشد زيبايي پيدا نميکند و تمسک کردند بآيه شريفه وَ الشُّعَراءُ يَتَّبِعُهُم‌ُ الغاوُون‌َ أَ لَم تَرَ أَنَّهُم فِي کُل‌ِّ وادٍ يَهِيمُون‌َ وَ أَنَّهُم يَقُولُون‌َ ما لا يَفعَلُون‌َ شعراء آيه 224 الي 226 بعضي گفتند اصلا پيغمبر بلد نبود حتي آنکه در مواردي متمثّل ميشد ببعض ابيات شعراء اشتباه ميکرد بعضي گفتند اگر شعر ميگفت در عداد شعراء زبر دست واقع ميشد و بعضي گفتند معني وَ ما عَلَّمناه‌ُ يعني مأمور نشد بگفتن شعر لکن تمام اينها تفسير براي است بلکه دليل بر بطلانش قائم است اما اينکه شعر مشتمل بر اکاذيب است حرف پوچي است زيرا بسياري از شعرهاي زيبا چون بيان حقايق ميکند و بسيار ممدوح است مثل ديوان امير المؤمنين و اشعاري که در توحيد و فضائل ائمه و مصائب آنها و
جلد 15 - صفحه 104
مطاعن اعداء آنها و مواعظ و نصايح و بيان احکام مثل منظومه بحر العلوم و مراثي محتشم و بسيار ديگر و اما آيه شريفه استثناء دارد که ميفرمايد إِلَّا- الَّذِين‌َ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحات‌ِ وَ ذَکَرُوا اللّه‌َ کَثِيراً الايه شعراء آيه 227 و رجز- هاي ابي عبد اللّه و اصحاب آن و اشعاري که از ائمه و اصحاب و علماء اعلام نقل شده و اما اينکه نميدانست و نميتوانست براي کسي که علمه علم ما کان و ما يکون الي انقضاء خلقه مناسب نيست بلکه اهانت است و اما نسبت اشتباه بر کسي که معصوم از خطا و سهو و اشتباه است چه مناسبت دارد آنهم مثل ابي بکر رفع اشتباه آن را بکند و اينکه معناي وَ ما عَلَّمناه‌ُ يعني مأمور نبود اينهم غير مناسب است بلکه آنچه بنظر ميرسد بقرينه خود آيه شريفه اينست که ما قرآن را بطرز شعر نازل نکرديم و بطور نثر نازل شده تا معجزه و فصاحت و بلاغت آن بر اهل عالم واضح و روشن گردد و آن قرينه اينست که ميفرمايد:
وَ ما يَنبَغِي لَه‌ُ إِن هُوَ إِلّا ذِکرٌ وَ قُرآن‌ٌ مُبِين‌ٌ که ضمير هو بکلام اللّه بر ميگردد و اينکه را براي ذکر بندگان نازل فرموديم که دست از شرک و کفر و فساد و معاصي و ضلالت بردارند و بفکر آخرت و قيامت و عذاب‌هاي الهي و عقوبات دنيوي بيفتند و در مقام تحصيل ايمان و سعادت و تکميل اعمال صالحه و نيل بمثوبات الهيه برآيند و جمله (و قرآن مبين) براي اينست که مثل تورات موسي و زبور داود و انجيل عيسي و صحف آدم و نوح و ابراهيم نيست که مکتوبا در الواح نازل شود بايد از ميان دو لب مبارک پيغمبر خارج شود تا معجزه بودن او ظاهر و آشکارا گردد هذا ما عندنا.