اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ مَن نُعَمِّره‌ُ نُنَکِّسه‌ُ فِي الخَلق‌ِ أَ فَلا يَعقِلُون‌َ (68)
و کسي را که ما باو عمر دهيم پس نکس در خلقت او ميدهيم آيا تعقل نميکنيد و درک نمينمائيد.
مقتضاي طبيعت در موجودات مادي مثل انسان و حيوان و نبات و غير اينها اينست که که در ابتداء امر رو به رشد ميگذارد تا حد معيني از عمر پس از آن رو بنکس ميگذارد تا موقع موت اما انسان حد رشدش غالبا تا چهل سالگي است پس از آن حد وقوفش تا شصت ساله پس از آن رو بنکس ميگذارد عقلش کم ميشود فراموشي پيدا ميکند قوه سامعه و باصره و شامه و ذائقه نقصان پيدا ميکند بدنش ضعيف ميشود کمرش خميده ميشود قوايش کاسته ميشود تا اجلش برسد لکن اينکه بر حسب نوع است و الا خداوند قدرت دارد تمام قواي او را حفظ کند و لو عمر دنيا باو دهد چنانچه خضر و الياس و ادريس و عيسي و حضرت بقيه- اللّه را حفظ فرمود و همچنين اصحاب کهف را و اما حيوانات هم هر کدام حدي براي رشد آنها معين فرموده و حدي براي وقوف پس از آن رو بنکس ميروند تا تلف شوند و همين قاعده در اشجار و نباتات جاريست هر کدام بر حسب استعداد
جلد 15 - صفحه 103
آنها لکن اينکه معني در روحانيات مثل ملائکه و عالم ارواح و عالم انوار نيست و همچنين در کواکب و کرات جويه و منظومه‌هاي شمسيه نيست نه زياد رشد پيدا ميکنند و نه نقصان و ضعف تا موقعي که براي آنها معين شده بلکه بعضي الي الابد وَ مَن نُعَمِّره‌ُ من از براي ذوي العقول است لکن مراد انسان است.
نُنَکِّسه‌ُ فِي الخَلق‌ِ و بنظر ميآيد که اشاره بمسئله معاد باشد که همين نحوي که از ضعف بقوه و از قوه بضعف ميرسانيم قدرت داريم از خاک انسان قوي رشيد کنيم همين نحو قدرت داريم از بدن خاک شده پوسيده شده دو مرتبه برگردانيم و انسانش کنيم.
أَ فَلا يَعقِلُون‌َ که خداوند بر همه چيز قادر است.