اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَ وَ لَم يَرَ الإِنسان‌ُ أَنّا خَلَقناه‌ُ مِن نُطفَةٍ فَإِذا هُوَ خَصِيم‌ٌ مُبِين‌ٌ (77)
آيا نمي‌بيند انسان که ما او را خلق کرديم از نطفه پس از آن اينکه انسان خصم آشکار ميشود انسان در غايت ضعف است وَ خُلِق‌َ الإِنسان‌ُ ضَعِيفاً نساء آيه 32 از امير المؤمنين است فرمود
اوله نطفة قذرة و آخره جيفة نتنة و بينهما حامل- العذرة
قدرت بر دفع کوچکترين بلاء الهي را ندارد و جلب کوچکترين نعم او را ندارد.
أَ وَ لَم يَرَ الإِنسان‌ُ بخود نميآيد و فکر نميکند.
أَنّا خَلَقناه‌ُ مِن نُطفَةٍ آنهم که يکي از نجاسات است که از کثافات مأکولات و مشروبات گرفته شده آنهم از عورت پدر در عورت مادر ريخته شده و از عورت مادر بيرون آمده و در مدت رضاع شيري که از همان خون حيض گرفته شده خوراک او بوده و قدرت بر نگاهداري خود يک نفس ندارد اگر فرو رود بر نگردد و اگر
جلد 15 - صفحه 110
بيرون آيد فرو نرود کارش تمام است مع ذلک:
فَإِذا هُوَ خَصِيم‌ٌ مُبِين‌ٌ کارش بجايي برسد که دعوي خدايي کند و بانگ انا ربکم الاعلي بزند و کبر و نخوت و عجب او بجايي برسد که تکذيب انبياء کند طغيان و سرکشي و فسق و فجور و ظلم و تعدي و تفرعن و تجبر کند واقعا کمال حماقت است.