اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ قالُوا يا وَيلَنا هذا يَوم‌ُ الدِّين‌ِ «20»
و موقعي که مشاهده ميکنند احوال قيامت را و ميگويند اي واي بر ما اينست روز جزا که بما خبر ميدادند و ما باور نميکرديم.
وَ قالُوا عطف بينظرون در آيه قبل است و تعبير بقالوا نه بيقولون براي اينست که مستقبل محقق الوقوع حکم ماضي دارد.
يا وَيلَنا دو ويل داريم اسمي و وصفي مقابل طوبي اسمي و وصفي اما ويل اسمي عبارت از چاه ويل است که در قعر جهنم است که آتش جهنم از آن چاه بيرون ميايد و در خبر از حضرت رسالت است که فرمود در قعر آن چاه تابوتيست يعني صندوقي و در آن صندوق چهارده نفر محبوس هستند هفت نفر از پيشينيان مثل هابيل قاتل قابيل پي کننده ناقه صالح نمرود شداد فرعون هامان قارون و هفت نفر از اينکه امت و اسامي آنها را ذکر نکرد لکن از اقرار دويمي حين الموت معلوم ميشود کيان هستند و ويل وصفي يعني بدا بحال ما که ايمان نياورديم و خود را گرفتار اينکه عذابها کرديم و اما طوبي اسمي درختيست مسمي به شجره طوبي در قصر امير المؤمنين در بهشت و شاخ و برگ
جلد 15 - صفحه 132
او بر تمام بهشت کشيده شده و هر شاخه در يک قصريست و آنچه اهل بهشت متمايل ميشوند از آن شاخه خارج ميشود و اما وصفي يعني خوشا بحال کساني که متنعم بنعم الهي در بهشت شوند که ميفرمايد طُوبي لَهُم وَ حُسن‌ُ مَآب‌ٍ رعد آيه 28.
هذا يَوم‌ُ الدِّين‌ِ دين در اينجا بمعني جزاء است و يکي از اسماء روز قيامت است که هر که را جزاء ميدهند النّاس مجزيون باعمالهم ان خيرا فخير و ان شرا فشر و بهمين معني است
کما تدين تدان
و يکي از معاني دين اعتقاد است که ميفرمايد إِن‌َّ الدِّين‌َ عِندَ اللّه‌ِ الإِسلام‌ُ و ميفرمايد‌من‌‌به وَ مَن يَبتَغ‌ِ غَيرَ الإِسلام‌ِ دِيناً فَلَن يُقبَل‌َ مِنه‌ُ آل عمران آيه 17 و آيه 79 و در حق اينها ميفرمايد وَ لَکُم‌ُ الوَيل‌ُ مِمّا تَصِفُون‌َ انبياء آيه 18 اعاذنا اللّه من احوال ذلک اليوم.