اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَإِنَّما هِي‌َ زَجرَةٌ واحِدَةٌ فَإِذا هُم يَنظُرُون‌َ «19»
يوم البعث پس جز اينکه نيست يک زجرة که نفخه ثانيه باشد پس در اينکه نفخه تمام زنده ميشوند ... و اوضاع محشر را مشاهده ميکنند.
فَإِنَّما هِي‌َ از ادات حصر يعني غير از اينکه نيست و مرجع ضمير هي بصيحه و نفخه و زجره است.
زَجرَةٌ واحِدَةٌ از براي زجر اطلاقاتيست يکي بمعني راندن است که ميفرمايد فَالزّاجِرات‌ِ زَجراً شرحش در همين سوره آيه دوم گذشت که بمعني منع و دور کردن و جلوگيري کردن است وَ قالُوا مَجنُون‌ٌ وَ ازدُجِرَ قمر آيه 9 که قوم نوح گفتند که عقل و سلامتي از او دور شده وَ لَقَد جاءَهُم مِن‌َ الأَنباءِ ما فِيه‌ِ مُزدَجَرٌ قمر آيه 4 که آنها را منع کنند از فساد و شرک و کفر و ظلم و معاصي و بالجمله صيحه اخري و نفخه ثانيه يک مرتبه آني الحصول آنها را از قبر بيرون مياندازد و ملائکه آنها را ميرانند بصحراي محشر و تعبير بواحده براي اينست که مئونه ندارد به مجرد صيحه و نفخه تمام زنده ميشوند چنانچه ميفرمايد وَ ما أَمرُنا إِلّا واحِدَةٌ کَلَمح‌ٍ بِالبَصَرِ وَ ما أَمرُ السّاعَةِ إِلّا کَلَمح‌ِ البَصَرِ أَو هُوَ أَقرَب‌ُ نحل آيه 79.
جلد 15 - صفحه 131
فَإِذا هُم يَنظُرُون‌َ آنچه بآنها در آيات شريفه خبر داده‌ايم و بيان نموده‌ايم از احوالات محشر و قيامت و باور نميکردند بعين مشاهده ميکنند، يک طرف ميزان اعمال نصب شده يک طرف صراط يک طرف بهشت را زينت کرده يک طرف جهنم نعره و شعله آتش آن بلند است يک طرف زمين مثل کوره آتش خورشيد يک ني بالاي سر غلها و زنجيرهاي آتشي بگردن و دستها و صورتها سياه بعقب برگشته ملائکه عذاب با تازيانه و عمود بالاي سر آنها يک طرف عرش سايه انداخته منبر وسيله نصب شده لواي حمد برپا شده انبياء و صلحاء در طرف راست کفار و مشرکين و ضالين در طرف چپ و ساير احوال قيامت را مشاهده ميکنند.