اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَدَّت طائِفَةٌ مِن أَهل‌ِ الکِتاب‌ِ لَو يُضِلُّونَکُم وَ ما يُضِلُّون‌َ إِلاّ أَنفُسَهُم وَ ما يَشعُرُون‌َ (69)
آرزو دارند جماعتي از اهل کتاب که بتوانند شما مؤمنين را گمراه کنند و حال آنکه گمراه نميکنند مگر خود را و درک نميکنند که شما را نميتوانند گمراه نمايند.
ودّت از ماده (وداد) است، و داد بمعني محبت است و از اينکه جهة خداوند را ودود ميگويند هم بمعني فاعلي چون بندگان صالح خود را دوست ميدارد يعني معامله ميکند با آنها معامله دوست، و هم بمعني مفعولي که بندگان او را
جلد 4 - صفحه 243
دوست ميدارند و مودت و محبت اهل البيت اجر رسالت پيغمبر است قُل لا أَسئَلُکُم عَلَيه‌ِ أَجراً إِلَّا المَوَدَّةَ فِي القُربي شوري آيه 22، لکن در مقام بقرينه کلمه لو امتناعيه بمعني تمنّي و آرزو است چنان که مي‌گويي وددت لو انک تفعل کذا يعني تمنّيت.
طائفة بمعني جماعت من تبعيضيه است يعني تمام اهل کتاب اينکه آمال و آرزو را ندارند بلکه بعض از آنها.
اهل الکتاب بعضي گفتند مراد خصوص يهود است و بعضي گفتند يهود و نصاري است و در آيه تعيين نفرموده لکن خارجا چون يهود معتقد هستند که بهشت مختص ببني اسرائيل است و غير بني اسرائيل داخل نخواهد شد در مقام تبليغ و دعوت نيستند فقط نصاري هستند که بوسائل عديده و طرق مختلفه تبليغ دين مسيح ميکنند و در اينکه راه پولهاي زيادي مصرف ميکنند.
لَو يُضِلُّونَکُم ضلالت گمراهي است که راه مستقيم را نداند و در طريق حيران بماند و غرض اينها و مقصد و منظور و آمال و آرزوي آنها اينکه بود که مؤمنين از ايمان خارج شوند و دست از اسلام بکشند و از اطراف پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم متفرق شوند سواي اينکه در دين آنها وارد شوند يا نشوند.
وَ ما يُضِلُّون‌َ إِلّا أَنفُسَهُم نظر به اينکه دين مقدّس اسلام بالاخص در زمان نبي‌ّ صلّي اللّه عليه و آله و سلّم که بالعيان مشاهده معجزات و اخلاق پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و احکام اسلامي را ميکردند مؤمنين ممکن نبود دست از اسلام بکشند و بکفريات و مزخرفات تورية و انجيل بگروند، و اگر مشاهده ميشود که گاه گاهي يک نفر مسلمان مسيحي ميشود مسلّم بدانيد که باطنا معتقد نيست و بواسطه طمع مال يا جاه اظهار ميکند چنانچه اغلب رؤساي مذاهب باطله از اينکه قسم هستند.
وَ ما يَشعُرُون‌َ توهّم ميکنند که فلان را از دين برگردانيديم و نميفهمند
جلد 4 - صفحه 244
که او کلاه سر آنها گذارده و ميخواهد آنها را بدوشد،