تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَ ذلِکَ خَيْرٌ نُزُلاً أَمْ شَجَرَةُ الزَّقُّومِ (62)
بعد از آن به جهت تنبيه بندگان به اقدام طاعات و اجتناب از محرمات و وصول به جنان و نجات از نيران به طريق استفهام تقريرى فرمايد:
أَ ذلِکَ خَيْرٌ نُزُلًا: اى کسانى که داراى عقل و ادراک هستيد، آيا آنچه مذکور شد از نعم بهشتى و لذت و سرور بهتر است از روى پيش کشى، أَمْ شَجَرَةُ الزَّقُّومِ: يا درخت زقوم که باعث محنت است.
بيان: ذکر نزل دال است بر آنکه نعم مذکوره براى اهل بهشت به منزله پيش کشى است، و اشعار باشد به آنکه ايشان را سواى آنها نعمى خواهد بود که عقول از ادراک کيفيت آن قاصر و افهام از معرفت آن عاجز باشد، و همچنين زقوم مانند درختى است در ولايت تهامه که برگهاى خرد دارد و ميوه آن در غايت نتن و نهايت تلخى است، نزل اهل جهنم است. و مسلما مرارت و عفونت آن درخت به مراتب زياده از اين درخت است که در تهامه باشد، و ايشان را سواى آن از انواع عذاب و عقاب خواهد بود که به خاطر هيچکس خطور ننمود و به گوش شنونده‌اى نرسيده باشد.
کفار چون شنيدند که درخت زقوم در جهنم باشد با يکديگر گفتند: چگونه مى‌شود و حال آنکه آتش آهن را مى‌گدازد، پس قول اين شخص کاذب و از پيش خود گويد، حق تعالى فرمود:
جلد 11 - صفحه 124