تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
إِذْ جاءَ رَبَّهُ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ (84)
«1» تفسير على بن ابراهيم قمى (چ نجف 1387 ق) ج 2 ص 223. نورالثقلين، ج 4، ص 405، ح 40.
«2» المحجة، سيد هاشم بحرانى (چ بيروت)، 1403 ق فصل 70 ص 182- 181 بنقل از کشف البيان.
جلد 11 - صفحه 132
إِذْ جاءَ رَبَّهُ: ياد بياور زمانى را که آمد حضرت ابراهيم عليه السلام پروردگار خود را، بِقَلْبٍ سَلِيمٍ: به قلبى خالص از شايبه شرک و پاک از جميع معاصى و غل و غش.
حضرت صادق عليه السلام فرمود: سالم از جميع ما سوى دور است از عوايق دنيا و علايق، يعنى حضرت ابراهيم خليل عليه السلام رو آورد بدرگاه خداوند جليل با قلبى از جميع تعلقات کونين وارسته و از محبت دارين پرداخته.
تنبيه:
مفسرين را در بيان قلب سليم وجوهى است:
1- در کافى- ابن عيينه روايت نموده که از حضرت صادق عليه السلام سؤال نمودم از قلب سليم، فرمود: الّذى يلقى ربّه و ليس فيه احد سواه قال: و کلّ قلب فيه شرک او شک فهو ساقط. قلب سليم آنستکه ملاقات کند الهى را و حال آنکه نيست در او غير خدا هيچکس (يعنى بيرون کند از قلب خود دوستى غير خدا را و اشتغال به غير او را) و هر قلبى که در او شرک و شک باشد پس او ساقط است. «1» 2- روايت ديگر از آن حضرت فرمود: قلب سليم قلبى است که سالم باشد از محبت دنيا. «2» بيان: اثبات اين صفت در باره حضرت ابراهيم عليه السلام محقق آمد، زيرا اعزّ اشياء در نزد انسان سه چيز است: مال و اولاد و جان، و آن حضرت علقه اين سه را براى خدا از خود رها نمود: مال خود را براى ضعيفان، و اولاد را براى قربان. و جان را براى نيران به منصه ظهور رسانيد.