1- مردان الهى به بن بست نمى‌رسند و با توکّل و توجّه به خداوند راه را پيدا مى‌کنند. «ذاهِبٌ إِلى رَبِّي سَيَهْدِينِ»
2- ربوبيّت خداوند سبب راه گشايى اوست. «رَبِّي سَيَهْدِينِ»
3- در راه خدا گام برداريم و به الطاف او مطمئن باشيم. «سَيَهْدِينِ» (از تو حرکت از خدا برکت)
4- اولاد صالح، هبه‌ى الهى و يکى از دعاهاى انبياست. «هَبْ لِي مِنَ الصَّالِحِينَ»
5- آن چه بايد در فرزند محور باشد، صالح بودن است نه امور ديکر. «هَبْ لِي مِنَ الصَّالِحِينَ»
6- فرزند صالح، بهترين ياور در مسير حرکت خانواده به سوى خداست. ذاهِبٌ إِلى رَبِّي ... رَبِّ هَبْ لِي مِنَ الصَّالِحِينَ
7- از نشانه‌هاى فرزند خوب، کمک به پدر در کار و تلاش است. «مَعَهُ السَّعْيَ»
8- حساب خواب انبيا از خواب‌هاى ديگران جداست، به خصوص آن جا که رؤيا تکرار شود. «أَرى فِي الْمَنامِ» (رؤياى انبيا، سيمايى از وحى است. در روايت نيز آمده است: «رؤيا الانبياء وحى» «1»)
«1» تفسير برهان
جلد 8 - صفحه 49
9- در خانواده گفتگوى پدر با فرزندان، عاطفى و محترمانه باشد. «يا بُنَيَ، يا أَبَتِ»
10- در راه خدا، بايد از همه‌ى دلبستگى‌ها حتى دلبستگى به فرزند دست کشيد.
(فرزندى که حدود يک قرن در انتظارش بوده و با دعا و تضّرع او را از خداوند گرفته است، اکنون که رشد کرده و بازويى براى پدر پيرش شده است بايد با دست خودش او را ذبح کند) أَنِّي أَذْبَحُکَ ...
11- براى رشد و شخصيّت دادن به فرزندان خود با آنان مشورت کنيد و از آنان نظر بخواهيد. «فَانْظُرْ ما ذا تَرى»
12- نظرخواهى از مردم، براى دريافت ميزان آمادگى آنان، حتّى در کارهاى روشن و مسلّم مفيد است. (ابراهيم در مأموريّت خود شک نداشت امّا باز هم مسئله را با اسماعيل طرح کرد) «فَانْظُرْ ما ذا تَرى»
13- مؤمن، تسليم خداست و در برابر دستورات او بهانه نمى‌گيرد. «يا أَبَتِ افْعَلْ ما تُؤْمَرُ» در حالى که اسماعيل مى‌توانست به پدر بگويد:
الف) اين خواب است نه بيدارى.
ب) کشتن فرزند حرام است.
ج) امر، دلالت بر فوريّت نمى‌کند، صبر کن.
د) امر ارشادى است نه مولوى، توصيه است نه واجب.
14- کوچک‌ترها، بزرگ‌ترها را به انجام کارهاى الهى تشويق و دلگرم نمايند. «يا أَبَتِ افْعَلْ ما تُؤْمَرُ»
15- براى انجام کارها، انگيزه‌ها را بالا ببريم. (اسماعيل نمى‌گويد: «اذبحنى، اقتلنى» تا براى پدر سخت باشد، بلکه مى‌گويد: «افْعَلْ ما تُؤْمَرُ» فرمان الهى است که به تو ابلاغ شده انجام بده.)
16- عمل به وظيفه، صبر و پايدارى مى‌خواهد و صبر را بايد از خداوند خواست.
«سَتَجِدُنِي إِنْ شاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّابِرِينَ»
جلد 8 - صفحه 50
17- صبر و شکيبايى از ويژگى‌هاى صالحان است. «الصَّالِحِينَ- مِنَ الصَّابِرِينَ»
18- صبر اسماعيل همان وعده خداوند به حلم اوست. بِغُلامٍ حَلِيمٍ ... مِنَ الصَّابِرِينَ
19- کمالات خود را از خدا بدانيم نه از خود. «إِنْ شاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّابِرِينَ»
20- در کارها «ان شاءاللّه» بگوييم. «سَتَجِدُنِي إِنْ شاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّابِرِينَ»