اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِن‌َّ يُونُس‌َ لَمِن‌َ المُرسَلِين‌َ (139)
و محققا يونس از فرستادگان بود.
حضرت يونس فرزند متي ملقب بذا النون که در آيه شريفه ميفرمايد وَ ذَا- النُّون‌ِ إِذ ذَهَب‌َ مُغاضِباً- الايه انبياء آيه 87 و شرح حال او بر حسب مستفاد من الاخبار اينست که مبعوث شد بر اهل موصل و آنچه آنها را دعوت فرمود اجابت نکردند فقط دو نفر باو ايمان آوردند تنوخا و روبيل تنوخا عابد بود و روبيل عالم بود تنوخا اصرار داشت که يونس نفرين کند در حق اينها که خداوند عذاب بر آنها بفرستد روبيل مانع بود که هلاکت اينها را از خدا نخواهد يونس غضبا للّه نفرين کرد و خداوند وعده عذاب داد يونس هم خبر داد بقوم که عذاب بر شما نازل ميشود در فلان روز و علامت آن اينست که يک روز رنگ صورت شما زرد و يک روز سياه و روز سيم صاعقه نازل ميشود و اينکه نفرين يونس نه معصيت کبيره بود و نه صغيره چون انبياء معصوم هستند بلکه للّه و في اللّه بوده و عبادت بوده قربة الي اللّه بوده و لکن دو ترک اولي از او صادر شده يکي آنکه صبر نکرد که از جانب الهي وعده عذاب برسد چنانچه در انبياء سلف نوح ابراهيم هود صالح لوط شعيب موسي وعده عذاب بر قوم آنها رسيد ديگر
جلد 15 - صفحه 192
آنکه تامل نکرد تا اجازه خروج باو داده شود چنانچه بانبياء سلف داده شد و ترک اولي از انبياء باعث حزن و اندوه و موجب تنبيه الهي ميشود و قوم چون آثار عذاب ظاهر شد باور کردند و رفتند که خدمت يونس برسند و ايمان بياورند يونس را نيافتند متوسل بروبيل شدند دستور داد سر به بيابان بگذارند و بين رجال و نساء و آباء و ابناء و اطفال جدايي اندازند و همچنين بين حيوانات و بچه‌هاي آنها و تضرع کنند چنين کردند خداوند عذاب را بکوه‌هاي موصل زد و از آنها برطرف نمود چنانچه ميفرمايد فَلَو لا کانَت قَريَةٌ آمَنَت فَنَفَعَها إِيمانُها إِلّا قَوم‌َ يُونُس‌َ لَمّا آمَنُوا کَشَفنا عَنهُم عَذاب‌َ الخِزي‌ِ فِي الحَياةِ الدُّنيا وَ مَتَّعناهُم إِلي حِين‌ٍ يونس آيه 98 سپس يونس برگشت ببيند که عذاب با قوم چه کرده زارعي را ديد مشغول زراعت بطور نشناس از او پرسيد از حال قوم گفت عذاب بر آنها نازل شد لکن باين کيفيت رفتند رو بخدا و تضرع کردند عذاب از آنها برطرف شد و اينهم خلاف وعده الهي نبود زيرا وعده همين بود که عذاب نازل کند لکن وعده هلاکت آنها را نداده بود اينجا هم اولي بود که حضرتش برود ميان قوم و آنها را هدايت کند لکن خجلت کشيد و غيظ کرد و غضب نمود و برگشت تا نزديک ساحل دريا رسيد کشتي خواست حرکت کند و مملو از جمعيت بود تقاضا کرد که او را هم در کشتي سوار کنند قبول کردند سوار شد که ميفرمايد: