تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) فَإِنَّکُمْ وَ ما تَعْبُدُونَ (161) ما أَنْتُمْ عَلَيْهِ بِفاتِنِينَ (162) إِلاَّ مَنْ هُوَ صالِ الْجَحِيمِ (163) وَ ما مِنَّا إِلاَّ لَهُ مَقامٌ مَعْلُومٌ (164) وَ إِنَّا لَنَحْنُ الصَّافُّونَ (165) وَ إِنَّا لَنَحْنُ الْمُسَبِّحُونَ (166) وَ إِنْ کانُوا لَيَقُولُونَ (167) لَوْ أَنَّ عِنْدَنا ذِکْراً مِنَ الْأَوَّلِينَ (168) لَکُنَّا عِبادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ (169) فَکَفَرُوا بِهِ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ (170) ترجمه‌ پس همانا شما و آنچه را که ميپرستيد نيستيد شما براى عبادت آن گمراه کنندگان‌ مگر کسى را که او يقينا وارد شونده دوزخ است‌ و نيست از ما مگر که‌ جلد 4 صفحه 452 براى او مقامى معيّن است‌ و همانا مائيم صف‌زدگان‌ و همانا مائيم تسبيح کنندگان‌ و همانا بودند که ميگفتند اگر آنکه بود نزد ما ذکرى از پيشينيان‌ هر آينه بوديم بندگان خدا که خالص شدگانند پس کافر شدند بآن پس زود باشد که بدانند. تفسير خطاب خداوند به بت‌پرستان است بعد از نقل آراء آنها در آيات سابقه که با اينهمه دروغ و افترا که بخدا بستيد شما و معبودهاتان نميتوانيد بر خلاف اراده او گمراه کنيد کسيرا مگر آنرا که مقدّر شده بجهنّم رود يا نميتوانيد براى آنچه عبادت ميکنيد بفتنه و گمراهى بيندازيد کسيرا مگر آنرا که بايد جهنّمى شود باختيار خود و تقدير خدا و بنابر احتمال اوّل ضمير عليه بخدا راجع است و باحتمال دوم بما تعبدون که بتها باشند باعتبار لفظ ما و کسانيکه مقدّر شده آنها مطيع باشند مانند ملائکه مقرّند بعبوديّت خدا و ميگويند نيست از ما احدى مگر آنکه مقام معلوم معيّنى در معرفت و عبادت دارد و مأموريّت مخصوصى در تدبير امور عالم بر وفق حکمت چنانچه گفته‌اند ولى قمّى ره از امام صادق عليه السّلام نقل نموده که نازل شده در شأن ائمه اطهار و اوصياء ابرار و نيز گويند مائيم صف زنندگان در اداء طاعت و امتثال خدمت و مائيم که تنزيه مينمائيم خدا را از صفاتى که لايق او نيست چنانچه در روايات اينها از اوصاف ملائکه ذکر شده و از امام صادق عليه السّلام نقل شده که ما انوارى بوديم در صفوفى حول عرش تسبيح مينموديم پس تسبيح مينمودند اهل آسمانها به تسبيح ما تا هبوط نموديم بسوى زمين پس تسبيح نمودند اهل زمين بتسبيح ما و مائيم صف‌زنندگان و مائيم تسبيح‌کنندگان و جمع بين ظاهر آيه شريفه بملاحظه سبق ذکر ملائکه و روايات خاصّه آنستکه گفته شود مقصود نقل قول ملائکه است که بتعليم اهل بيت طهارت در عالم انوار اين اظهارات را مينمودند چون ايشانند آموزگاران ملائکه در عالم ملکوت عليا و قمّى ره از امام باقر عليه السّلام نقل نموده در تفسير آيات اخيره قريب به اين معنى را که قريش ميگفتند اگر نزد ما بود کتابى مانند کتب پيشينيان بخدا قسم هر آينه بوديم ما از بندگان مخلص او و ميگفتند خدا بکشد يهود و نصارى را چگونه پيغمبرانشان را تکذيب نمودند پس کافر شدند بکتاب خدا که اشرف کتب بود چون آورد آنرا پيغمبر خاتم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم که اشرف انبياء بود و کلمه ان در وان کانوا مخفّفه از مثقّله است بدليل لزوم‌ جلد 4 صفحه 453 لام در خبر آن و جمله فجائهم ذکر قبل از فکفروا به محذوف است و جمله فسوف يعلمون تهديد آنها است بعاقبت کفرشان در دنيا و آخرت.