تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَ أَيْمانِهِمْ ثَمَناً قَلِيلاً أُولئِکَ لا خَلاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ وَ لا يُکَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَ لا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ لا يُزَکِّيهِمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ (77)
ترجمه
بدرستى که آنانکه خريدارى ميکنند بعهد خدا و سوگندهاشان بهاى کمى را آن گروه نيست بهره مر ايشانرا در آخرت و سخن نمىگويد با آنها خداوند و نمىنگرد بسوى آنها روز قيامت و پاک نمىکند آنها را و از براى آنها است عذابى دردناک.
تفسير
عهد خداوند همان عهد الست است و آن ايمان به پيغمبر و وفاء بامانات و ملازمت تقوى است و ايمان سوگندهائى است که بدروغ براى اشتباه اوصاف پيغمبر (ص) ياد مىنمودند يا قسم دروغ است براى بردن مال مردم و بهاى اندک متاع دنيا از رياست و رشوه و مال مردم و غيرها از زخارف دنيويه است و سخن نگفتن يا هر سخنى است يا سخنان خوش يا کنايه از اعراض الهى است از آنها و نظر ننمودن خدا کنايه از غضب الهى و مهانت آنها است در پيشگاه احديت و پاک ننمودن خداوند آنها را در تفسير امام عليه السلام است از گناهانشان و در توحيد از امير المؤمنين (ع) روايت نموده که نظر نفرمودن خداوند کنايه از منع خير است از آنها و فرموده است گاهى عرب ميگويند و اللّه فلانى بما نظرى ندارد يعنى خيرى از او بما نميرسد و در امالى از پيغمبر روايت نموده که فرمود کسيکه سوگند ياد کند براى بردن مال برادر دينى خود ملاقات مىکند خداوند را غضبناک پس خداوند اين آيه را براى تصديق آن حضرت نازل فرمود و در منهج از کلبى روايت نموده که جمعى از احبار يهود در سال قحط آمدند نزد کعب بن اشرف و از او گندم خواستند او از نبوت پيغمبر سؤال نمود آنها تصديق نمودند که پيغمبر است کعب در غضب شد و گفت من ميخواستم بشما
جلد 1 صفحه 441
گندم بدهم شما براى اين تصديق خود را محروم نموديد آنها گفتند ما را مهلت بده تا برويم درست در محمد و تورية نظر کنيم و مطابقه نمائيم صفت او را با تورية کعب آنها را مهلت داد آنها آمدند در اوصاف آنحضرت که در تورية بود تغييراتى دادند و آمدند گفتند رفتيم دقت کرديم مخالف بود و آيات محرفه را قرائت نمودند و گندم را گرفتند و اين آيه نازل شد.