اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
مَن کان‌َ يُرِيدُ العِزَّةَ فَلِلّه‌ِ العِزَّةُ جَمِيعاً إِلَيه‌ِ يَصعَدُ الکَلِم‌ُ الطَّيِّب‌ُ وَ العَمَل‌ُ الصّالِح‌ُ يَرفَعُه‌ُ وَ الَّذِين‌َ يَمکُرُون‌َ السَّيِّئات‌ِ لَهُم عَذاب‌ٌ شَدِيدٌ وَ مَکرُ أُولئِک‌َ هُوَ يَبُورُ «10»
کسي که اراده دارد عزت پيدا کند پس تمام عزت اختصاص بخداوند متعال دارد بسوي او صعود ميکند کلم الطيب پاک پاکيزه و عمل صالح او را بالا ميبرد
جلد 15 - صفحه 11
و کساني که مکر ميکنند معاصي و سيئات را براي آنها عذاب شديد است و مکر آنها از بين ميرود و هلاک ميشوند.
مَن کان‌َ يُرِيدُ العِزَّةَ فَلِلّه‌ِ العِزَّةُ جَمِيعاً بسياري که طالب عزت هستند تصور ميکنند به اينکه که تحصيل عزت بظلم و تعدي و تجاوز و مکر و حيله و تزوير ميشود و اينکه خيال فاسديست تمام عزت بدست خداوند است هر که را اراده کند ذليل ميشود در قرآن ميفرمايد: وَ لِلّه‌ِ العِزَّةُ وَ لِرَسُولِه‌ِ وَ لِلمُؤمِنِين‌َ (منافقون آيه 8) بايد خداوند عزت عنايت فرمايد.
إِلَيه‌ِ يَصعَدُ الکَلِم‌ُ الطَّيِّب‌ُ کلم جمع کلمه است و هر جمعي که مفردش ها باشد هاء منقوطه هم ضمير مذکر باو برميگردد مثل همين آيه يصعدوهم مؤنث و مراد از کلم الطيب بعض مفسرين گفتند مراد طاعات و عبادات است که ملائکه بالا ميبرند چنانچه ميفرمايد: إِن‌َّ کِتاب‌َ الأَبرارِ لَفِي عِلِّيِّين‌َ- الي قوله تعالي- يَشهَدُه‌ُ المُقَرَّبُون‌َ (مطففين آيه 18 الي 21) بعضي گفتند کلمه توحيد است بعضي گفتند اذکار شريفه است مثل تکبير و تسبيح و تحميد و تعظيم و تهليل لکن اولا کلم الطيب از مقوله کلام است نه از مقوله افعال و اعمال و ثانيا جمع محلي بالف و لام است عموم دارد خصوص اذکار مذکوره نيست و لکن اخبار زيادي از ائمه اطهار داريم که مستفاد از مجموع آنها اقرار بجميع عقايد حقه از توحيد و نبوت و امامت ائمه اثني عشر و عدل و معاد و جميع ما جاء به النبي (ص) و آنچه ائمه اطهار فرموده‌اند و جميع ضروريات دين و مذهب لذا ما کتابي که مشتمل بر جميع آن عقائد باشد از اينکه آيه اقتباس کرديم و نام نهاديم و مراد از صعود الي اللّه مورد قبول واقع ميشود يعني دين اسلام چنانچه ميفرمايد: إِن‌َّ الدِّين‌َ عِندَ اللّه‌ِ الإِسلام‌ُ (آل عمران آيه 17) و مي- فرمايد:من‌‌به وَ مَن يَبتَغ‌ِ غَيرَ الإِسلام‌ِ دِيناً فَلَن يُقبَل‌َ مِنه‌ُ (آل عمران آيه 79).
وَ العَمَل‌ُ الصّالِح‌ُ يَرفَعُه‌ُ بعضي گفتند جمله مستقله است يعني عمل صالح را خداوند بالا ميبرد غير صالح مردود است بعضي گفتند ضمير فاعل
جلد 15 - صفحه 12
در يرفعه کلم الطيب است که او اعمال صالحه را بالا ميبرد و مورد قبول ميشوند چنانچه شرط کليه عبادات ايمان است بعضي گفتند عکس است يعني عمل صالح کلم الطيب را بالا ميبرد و ما مي‌گوييم ايمان که کلم الطيب باشد موجب صحت و قبولي اعمال ميشود و اعمال صالحه هم موجب حفظ ايمان و قوت ايمان ميشود و نيز ما کتابي که راجع باعمال صالحه و تقواي باطن و ظاهر از قسمت اخلاق و اعمال بود بنام عمل صالح نام نهاديم اميد است مورد قبول الهي باشد در آخر کلم الطيب طبع شده.
وَ الَّذِين‌َ يَمکُرُون‌َ السَّيِّئات‌ِ مشرکين و منافقين که مکرها و حيله‌ها داشتند با پيغمبر اکرم و ضالين از بني اميه و بني العباس و خلفاء سه‌گانه با ائمه اطهار و کساني که با مسلمين و مؤمنين و علماء دين مکرها دارند.
لَهُم عَذاب‌ٌ شَدِيدٌ مکر بمعني خدعه و حيله و پلتيک و تقلب و تزوير و نفاق و غش و امثال اينها است يعني کاري کند که بصورت ظاهر خوش‌نما باشد و در باطن ضرر و خسارت است و امروز اسم خوبي روي آن گذارده‌اند بنام سياست و اينکه مکر با اهل حق از انبياء و ائمه و مؤمنين داراي بسياري از معاصي بزرگ است ظلم اذيت اضرار نفاق و غير اينها و در قرآن بسياري از مواضع آن بيان فرموده ولي با کفار و معاندين ممدوح است مثل مکر الهي که بآنها مال و منال و عزت و رياست و سلطنت ميدهد آنها بسيار خشنود و خورسند ميشوند ولي همين‌ها باعث شدت عذاب آنها ميشود چنانچه ميفرمايد وَ لا- يَحسَبَن‌َّ الَّذِين‌َ کَفَرُوا أَنَّما نُملِي لَهُم خَيرٌ لِأَنفُسِهِم إِنَّما نُملِي لَهُم لِيَزدادُوا إِثماً وَ لَهُم عَذاب‌ٌ مُهِين‌ٌ (آل عمران آيه 172) و ميفرمايد وَ مَکَرُوا وَ مَکَرَ اللّه‌ُ وَ اللّه‌ُ خَيرُ الماکِرِين‌َ (آل عمران آيه 47) و ميفرمايد وَ مَکَرُوا مَکراً وَ مَکَرنا مَکراً وَ هُم لا يَشعُرُون‌َ (نمل آيه 51).
وَ مَکرُ أُولئِک‌َ هُوَ يَبُورُ مکر اينها بخود آنها بر ميگردد و از بين ميرود و به عکس نتيجه ميدهد و بي نتيجه ميماند.
13