اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ اللّه‌ُ خَلَقَکُم مِن تُراب‌ٍ ثُم‌َّ مِن نُطفَةٍ ثُم‌َّ جَعَلَکُم أَزواجاً وَ ما تَحمِل‌ُ مِن أُنثي وَ لا تَضَع‌ُ إِلاّ بِعِلمِه‌ِ وَ ما يُعَمَّرُ مِن مُعَمَّرٍ وَ لا يُنقَص‌ُ مِن عُمُرِه‌ِ إِلاّ فِي کِتاب‌ٍ إِن‌َّ ذلِک‌َ عَلَي اللّه‌ِ يَسِيرٌ «11»
و خداوند خلق فرمود شما را از خاک پس از خاک از نطفه پس از نطفه قرار داد شما را جفت يعني مرد و زن و حمل پيدا نميکند زن و نميزايد مگر بعلم الهي و عمر نميکند از کساني که معمر و پير شده باشند و کم نميکند از آنهايي که عمر کوتاه دارند مگر در کتاب ثبت شده بدرستي که اينکه زياده‌اي و نقصان عمر بر خداوند سهل و آسان است.
وَ اللّه‌ُ خَلَقَکُم مِن تُراب‌ٍ که اصل اولي پدر بني آدم از خاک بوده و اولاد آدم از اينکه مأکولات زمينيست که در خاک تربيت شده و مراحلي را سير کرده تا نطفه شده.
ثُم‌َّ مِن نُطفَةٍ پس از آن شما را از نطفه قرار داده که از صلب آباء در رحم امهات قرار گرفته و مراحلي را طي کرده از علقه و مضغه و عظام و لحم پس از آن.
ثُم‌َّ جَعَلَکُم أَزواجاً بعضي ذکور و بعضي اناث.
وَ ما تَحمِل‌ُ مِن أُنثي وَ لا تَضَع‌ُ إِلّا بِعِلمِه‌ِ و حمل مادر و زايش آن هم بعلم الهي است يعني ميداند که در رحم مرد است يا زن و چه ميزايد و چه وقت حمل و زايش او است.
وَ ما يُعَمَّرُ مِن مُعَمَّرٍ وَ لا يُنقَص‌ُ مِن عُمُرِه‌ِ إِلّا فِي کِتاب‌ٍ که در لوح ثبت شده که را بايد عمرش را زياد کند يا از عمرش کم کند.
إِن‌َّ ذلِک‌َ عَلَي اللّه‌ِ يَسِيرٌ از براي خداوند دو لوح است لوح محفوظ اموري که تغيير پذير نيست و اينکه لوح را ممکن است ملائکه و انبياء و ائمه مشاهده کنند و خبر دهند آنچه واقع شده و واقع ميشود الي يوم القيمه و لوح محو و اثبات که بسا انسان بواسطه بعض اعمال صالحه مثل صله رحم خداوند بر عمرش بيفزايد و بسا بواسطه بعض اعمال سيئه از عمرش کم و کوتاه کند مثل
جلد 15 - صفحه 14
قطع رحم و اينکه لوح را احدي جز ذات مقدس او خبر ندارد چنانچه از امير- المؤمنين (ع) است فرمود اگر نبود اينکه آيه در قرآن خبر ميدادم از آنچه واقع ميشود الي يوم القيمه يَمحُوا اللّه‌ُ ما يَشاءُ وَ يُثبِت‌ُ وَ عِندَه‌ُ أُم‌ُّ الکِتاب‌ِ (رعد آيه 39).