تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
يا أَيُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَراءُ إِلَى اللَّهِ وَ اللَّهُ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ «15»
بعد از آن بيان غناى ذاتى خود را فرمايد:
يا أَيُّهَا النَّاسُ: اى گروه مردمان در هر عصر و زمان، أَنْتُمُ الْفُقَراءُ إِلَى اللَّهِ: شما محتاجانيد به خدا در وجود و بقا و رزق و غفران و حفظ و رضوان و تمام شئون حيات محتاج به او هستيد، زيرا فقر ذاتى داريد و از خود هيچ نداريد، و هستى شما از الطاف خاصه الهى است و بايد آنا فآنا افاضه فيض از فيّاض على الاطلاق بشود تا بقا و دوام و ثبات يابيد. وَ اللَّهُ هُوَ الْغَنِيُ: و خدا اوست بى‌نياز است و به غناى مطلق خود، منعم بر جميع موجودات. الْحَمِيدُ: ستوده شده بر نعمت علم و فضل شامل که تابع غناى مطلق است.
نکته:
ذکر «حميد» بعد از «غنا» جهت دلالت است بر آنکه حق تعالى غنى است؛ به غناى ذاتى خود نفع رساننده به خلقان به انعام و افضال و احسان، و بدين جهت مستحق حمد باشد بر السنه بندگان؛ بلکه چون ذات سبحانى مستجمع تمام صفات کماليه و منزه از کليّه نقايص و سزاوار پرستش و ستايش
«1» سوره يونس، آيه 28.
جلد 11 - صفحه 25
باشد ذاتا، اگرچه حمد کننده‌اى نباشد.
کاشفى- بيان نموده که ماهيات ممکنه در وجود محتاجند به فاعل، و «أَنْتُمُ الْفُقَراءُ» اشاره به آنست. و حق تعالى به حسب کمال ذاتى، از وجود عالم و عالميان مستغنى باشد، و «اللَّهُ هُوَ الْغَنِيُّ» عبارت از آنست. و چون ظهور کمال غنا موقوف است بر وجود اعيان ممکنات، پس در ايجاد آن که نعمتى کبرى است مستحق حمد و ثناى کلى باشد، و کلمه «الْحَمِيدُ» اشاره به آنست. «1»