تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
إِنَّا أَرْسَلْناکَ بِالْحَقِّ بَشِيراً وَ نَذِيراً وَ إِنْ مِنْ أُمَّةٍ إِلاَّ خَلا فِيها نَذِيرٌ «24»
جلد 11 - صفحه 30
إِنَّا أَرْسَلْناکَ بِالْحَقِ: بدرستى که ما فرستاديم تو را به دين حق که اسلام است، يا فرستاديم تو را در حالتى که حق و از اهل حقى، درست کردار و راست گفتار هستى، بَشِيراً وَ نَذِيراً: در حالتى که بشارت دهنده مطيعان به ثواب و ترساننده عاصيان از عقاب باشى. وَ إِنْ مِنْ أُمَّةٍ: و نبودند هيچ امتى از امم سالفه، إِلَّا خَلا فِيها نَذِيرٌ: مگر آنکه گذشت در ميان آنها ترساننده.
تبصره: مراد به امت اينجا اهل عصر است، و اصل آن جماعت کثيره است، و هيچ عصرى از نذير که حجت باشد خالى نبوده؛ و مراد از حجت، يا پيغمبر است يا امام. بنابراين زمان فترت که ما بين زمان حضرت عيسى عليه السلام و حضرت خاتم صلّى اللّه عليه و آله مىباشد حجت بوده، منتها احکام الهى بواسطه جاهليت مندرس شده بود.
محدث خبير حاجى نورى رضوان اللّه عليه در نفس الرحمن فرمايد از روايت منهج و اکمال الدين اينکه: حضرت سلمان رضوان اللّه عليه از اوصياء حضرت عيسى بلکه آخرين آنها بوده «1». و مؤيد اينست قول راهب اسکندريه که در حين وفات خود به سلمان گويد: ولادت نبى موعود نزديک شده. «2» پس اگر سلمان وصى نباشد، هر آينه بين وفات راهب و ولادت حضرت پيغمبر خالى از حجت باشد، و آن خلاف ضرورت، و خبر متواتره «لو لا الحجة لساخت الارض باهلها» «3» اگر حجت نباشد هر آينه زمين فرو رود؛ و احتمال نمىرود بعد از اين راهب غير سلمان وصىّ باشد به جهت آنکه بيان شد که او آخر کسى بوده که سلمان ملاقات نموده و بعد از او ديگر کسى او را ملاقات ننموده.
و يمکن تغسيل حضرت امير المؤمنين عليه السلام را بعد از وفاتش اشاره باشد به وصايت او، زيرا وارد شده که وصى را غسل ندهد مگر نبى يا وصى که از مدينه به مدائن رفتند براى تغسيل او. پس زمان فترت گرچه پيغمبر نبود اما وصى پيغمبر بود براى اتمام حجت نسبت به اهل زمان.
«1» نفس الرحمان فى فضائل سلمان- باب اول- ص 4.
«2» مدرک سابق، ص 5.
«3» به ابتداى مجلد بيست و سوم از کتاب بحار الانوار علامه مجلسى (ره) مراجعه کنيد.
جلد 11 - صفحه 31