تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ قالَ الَّذِينَ کَفَرُوا لَنْ نُؤْمِنَ بِهذَا الْقُرْآنِ وَ لا بِالَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَ لَوْ تَرى إِذِ الظَّالِمُونَ مَوْقُوفُونَ عِنْدَ رَبِّهِمْ يَرْجِعُ بَعْضُهُمْ إِلى بَعْضٍ الْقَوْلَ يَقُولُ الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِلَّذِينَ اسْتَکْبَرُوا لَوْ لا أَنْتُمْ لَکُنَّا مُؤْمِنِينَ (31)
شأن نزول: کفار مکه اهل کتاب را که به شرف اسلام مشرف شده بودند از احوال حضرت پرسيدند، ايشان گفتند: ما در کتب خود وصف او را خوانده‌ايم که او پيغمبر حق است. ابو جهل و امثال او در غضب شده گفتند: ما به کتب شما نيز ايمان نداريم، آيه شريفه نازل شد:
وَ قالَ الَّذِينَ کَفَرُوا: و گفتند آنانکه کافر شدند به مؤمنان اهل کتاب، لَنْ نُؤْمِنَ بِهذَا الْقُرْآنِ: هرگز ايمان نياوريم به اين قرآن که به اين شخص نازل شده، وَ لا بِالَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ: و نه به آن کتاب که نازل شده پيش از او، يعنى
جلد 10 - صفحه 536
تورات و انجيل. قول ديگر آنکه اين مکالمه را يهود با نصارى نمودند. نزد بعضى نسبت به قيامت است، يعنى کفار همه گفتند ما به قرآن ايمان نمى‌آوريم و نه به آنچه در پيش مى‌آيد از قيامت.
حق تعالى از عاقبت امر و مآل ايشان در آخرت خبر مى‌دهد که: وَ لَوْ تَرى إِذِ الظَّالِمُونَ: و اگر ببينى چون ستمکاران، يعنى مشرکان، مَوْقُوفُونَ عِنْدَ رَبِّهِمْ: بازداشته شوند نزد پروردگار، يعنى در موقف محاسبه هر آينه ببينى امرى سخت و هولناک، يَرْجِعُ بَعْضُهُمْ إِلى بَعْضٍ الْقَوْلَ: در حالتى که بازگردانند بعضى از ايشان بسوى بعضى ديگر سخن را، يعنى محاوره مى‌کنند و سخن را به هم باز مى‌گردانند و رد مى‌کنند در مجادله به اين وجه که: يَقُولُ الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا: مى‌گويند آنانکه ناتوان و پست هستند، يعنى تابعان و پيروان، لِلَّذِينَ اسْتَکْبَرُوا: مر آنان را که سرکشى کردند، يعنى پيشوايان و بزرگان، لَوْ لا أَنْتُمْ لَکُنَّا مُؤْمِنِينَ: اگر نمى‌بوديد شما، يعنى اضلال شما نمى‌بود هر آينه ما بوديم ايمان آورندگان به خدا و رسول، اما شما ما را گمراه نموديد و از ايمان باز داشتيد.