اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قُل إِن ضَلَلتُ فَإِنَّما أَضِلُّ عَلي نَفسِي وَ إِنِ اهتَدَيتُ فَبِما يُوحِي إِلَيَّ رَبِّي إِنَّهُ سَمِيعٌ قَرِيبٌ (50)
بفرما به اينکه کفار و مشرکين که اگر من در ضلالت و گمراهي باشم چنان چه شما ميگوئيد و بال آن به خود من متوجه ميشود و اگر هدايت شدهام پس به سبب تفضل الهي است که مرا هدايت فرموده و بر من وحي نازل کرده محققا خداوند سميع است به آن چه من ميگويم و آن چه شما ميگوئيد کدام حق است و کدام باطل و او نزديک است.
حتي از رگ کردن به گردن: نَحنُ أَقرَبُ إِلَيهِ مِن حَبلِ الوَرِيدِ (ق آيه 16)، و اينکه آيه شريفه راجعه است به آيه شريفه ما أَصابَکَ مِن حَسَنَةٍ فَمِنَ اللّهِ وَ ما أَصابَکَ مِن سَيِّئَةٍ فَمِن نَفسِکَ وَ أَرسَلناکَ لِلنّاسِ رَسُولًا وَ کَفي بِاللّهِ شَهِيداً (نساء آيه 79) لذا ميفرمايد:
قُل إِن ضَلَلتُ هر کس در گمراهي بيفتد نگويد خدا خواسته من گمراه باشم چنانچه بسياري ميگويند که اگر خدا ميخواست ما هم مسلمان مؤمن متقي صالح ميشديم.
فَإِنَّما أَضِلُّ عَلي نَفسِي خداوند اسباب هدايت را از هر جهتي تکوينا و تشريعا در دسترس بندگان قرار داده خود آنها و هواهاي نفساني آنها را به ضلالت انداخته.
وَ إِنِ اهتَدَيتُ فَبِما يُوحِي إِلَيَّ رَبِّي هر کس هدايت شود به توفيق و عنايت و تفضل پروردگار او است او ميداند کيست قابل هدايت چنان چه مکرر گفته شده که تفضلات الهي شرطش قابليت محل است و محل غير قابل مشمول تفضلات او نميشود.
إِنَّهُ سَمِيعٌ بما نقول.
قَرِيبٌ الينا.