اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ قال‌َ الَّذِين‌َ کَفَرُوا لا تَأتِينَا السّاعَةُ قُل بَلي وَ رَبِّي لَتَأتِيَنَّکُم عالِم‌ِ الغَيب‌ِ لا يَعزُب‌ُ عَنه‌ُ مِثقال‌ُ ذَرَّةٍ فِي السَّماوات‌ِ وَ لا فِي الأَرض‌ِ وَ لا أَصغَرُ مِن ذلِک‌َ وَ لا أَکبَرُ إِلاّ فِي کِتاب‌ٍ مُبِين‌ٍ «3»
و گفتند کساني که کافر شدند که نمي‌آيد ما را «ساعة» قيامت بگو: بلي مي‌آيد، قسم به پروردگار من، هر آينه مي‌آورد شما را خداوندي که عالم به غيب است و بيرون نيست از علم او به قدر سنگيني ذره‌اي در آسمان‌ها و نه در زمين و نيست کوچک‌تر از اينکه ذره و نه بزرگتر مگر در کتاب آشکارا ظاهر هويدا.
وَ قال‌َ الَّذِين‌َ کَفَرُوا لا تَأتِينَا السّاعَةُ مراد کفاري که منکر بعث و قيامت هستند چنانچه در بسياري از آيات اشاره دارد.
قُل بَلي وَ رَبِّي گفتيم فرق است بين نعم و بلي، نعم تصديق ما قال است، و بلي نفي ما قال، و ربي و او قسم است، مامور شد پيغمبر که براي اينکه کفار قسم ياد کن، آن هم قسم به پروردگار خود که ساعة و قيامت البته و صد البته مي‌آيد.
لَتَأتِيَنَّکُم عالِم‌ِ الغَيب‌ِ کأنه جاي سؤال بود که بگويند کي قدرت دارد خاک پوسيده
جلد 14 - صفحه 542
را زنده کند چنانچه گفتند: مَن يُحي‌ِ العِظام‌َ وَ هِي‌َ رَمِيم‌ٌ (يس آيه 78) جواب آنها را بگو هر آينه مي‌آورد قيامت را آن که عالم به غيب هست، تمام شما را زنده مي‌کند و به تمام اعمال شما رسيدگي مي‌کند.
لا يَعزُب‌ُ عَنه‌ُ مِثقال‌ُ ذَرَّةٍ فِي السَّماوات‌ِ وَ لا فِي الأَرض‌ِ نظير اينکه جمله در سوره يونس آيه 61 فرموده: وَ ما يَعزُب‌ُ عَن رَبِّک‌َ مِن مِثقال‌ِ ذَرَّةٍ فِي الأَرض‌ِ وَ لا فِي السَّماءِ و ما در مجلد ششم صفحه 414 بيان کرديم مراجعه فرمائيد.
وَ لا أَصغَرُ مِن ذلِک‌َ وَ لا أَکبَرُ إِلّا فِي کِتاب‌ٍ مُبِين‌ٍ بعضي گفتند مراد لوح محفوظ است و حديثي هم از حضرت صادق (ع) است که فرمود: اول چيزي که خداوند خلق فرمود قلم بود و امر شد که بنويس در لوح آن چه واقع مي‌شود تا قيامت. بعضي گفتند مراد نامه عمل است که فرو نمي‌گذارد، خردلي از اعمال چنان چه مي‌گويند يا وَيلَتَنا ما لِهذَا الکِتاب‌ِ لا يُغادِرُ صَغِيرَةً وَ لا کَبِيرَةً إِلّا أَحصاها وَ وَجَدُوا ما عَمِلُوا حاضِراً (کهف آيه 49). و مي‌توان گفت در يک جا و دو جا نيست حتي صورت اعمال در عرش نقش مي‌بندد.