اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَفتَري عَلَي اللّه‌ِ کَذِباً أَم بِه‌ِ جِنَّةٌ بَل‌ِ الَّذِين‌َ لا يُؤمِنُون‌َ بِالآخِرَةِ فِي العَذاب‌ِ وَ الضَّلال‌ِ البَعِيدِ «8»
آيا اينکه رجل افتري مي‌زند به خداوند متعال يا آن که ديوانگي به او عارض شده بلکه کساني که ايمان به آخرت ندارند در عذاب و در گمراهي بسيار دوري هستند.
بسيار تعجب است که اين‌هايي که منکر معاد شدند از کفار طبيعي مذهب نبودند زيرا خدا را معترف بودند که گفتند: «أَفتَري عَلَي اللّه‌ِ کَذِباً» همزه استفهام است أ افتري بوده و چون افتري باب افتعال است و همزه وصل است ساقط شده و اين‌ها معترف بودند به وجود اللّه که گفتند: «أَفتَري عَلَي اللّه‌ِ کَذِباً». و در مفهوم افترا بر کذب دلالت دارد يعني دروغ به خدا بسته و لفظ کذبا تأکيد در کذب است.
أَم بِه‌ِ جِنَّةٌ زيرا آدم عاقل زير بار اينکه که عالم ديگري است و بشر دو مرتبه زنده مي‌شود و پاداش اعمال خود را مي‌بيند نمي‌رود خداوند مي‌فرمايد:
بَل‌ِ الَّذِين‌َ بل دلالت دارد بر نفي ما سبق نه افتراء علي اللّه است و نه به جنه است بلکه کساني که:
لا يُؤمِنُون‌َ بِالآخِرَةِ اين‌ها، فِي العَذاب‌ِ در عذاب جهنم هستند.
وَ الضَّلال‌ِ البَعِيدِ گمراهي دوري دارند که از قابليت هدايت افتاده‌اند.