اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قال‌َ رَب‌ُّ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ وَ ما بَينَهُمَا إِن کُنتُم مُوقِنِين‌َ «24»
حضرت موسي فرمود رب العالمين رب آسمانها و زمين است و آنچه بين آسمانها و زمين است اگر شما هستيد که يقين پيدا ميکنيد.
اينکه جواب و لو في نفسه تمام است زيرا از آثار پي بمؤثر ميبرد و اينکه آثار مسبوق بعدم است و البته موجد لازم دارد زيرا هر حادثي محتاج بمحدث است و در آيات شريفه قرآن بسيار، از اينکه راه وارد شده و اينکه را طريقه متکلمين ميگويند چون امر حسي است و نوع بشر درک ميکند. و از براي اثبات صانع سه طريق گفتند: يکي همين طريق که طريقه متکلمين است و يکي طريقه حکماء است که از راه امکان و وجوب که هر ممکني محتاج است بموجب تا منتهي شود بواجب، ديگر طريقه اولياء است که قطع نظر از ممکنات و محدثات و مخلوقات بنفس وجود حق
« يا من دل بذاته علي ذاته و تجانب عن مخلوقاته»
«الغيرک من الظهور ما ليس لک»
در خطب امير المؤمنين. لکن مثل فرعون درک نميکرد حتي طريقه متکلمين را که بحواس ظاهره درک ميشود لذا متحير شد که اينکه جواب عطف مجهول بمجهول است او سؤال کرد رب العالمين کيست جواب داد: قال‌َ رَب‌ُّ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ وَ ما بَينَهُمَا است لذا گفته ميشود که رب سماوات و ارض کيست باصطلاح سؤال از حقيقت شي‌ء ميکند که چه جنسي است!
و چه نوعي! بشر است، ملک است، جن است، حيوان است، نبات است، جماد است، خورشيد است، ماه است، کواکب است چيست حضرت موسي چون ميدانست خداوند از اينکه نوع انواع و اجناس نيست و معرفت بذات او از حد ممکنات خارج است
«ما عرفناک حق معرفتک و ما عبدناک حق عبادتک»
ممکن هر که هست و هر چه هست محدود است و محدود چگونه پي ميبرد بغير محدود.
جلد 14 - صفحه 20
از امير المؤمنين است فرمود:
«کلما ميزتموه باوهامکم فهو مخلوق مثلکم مردود اليکم».
اي همه هستي زتو پيدا شده || خاک ضعيف از تو توانا شده
هستي تو هستي پيوند نه || تو بکس و کس بتو مانند نه
زير نشين علمت کائنات || ما بتو قائم چه تو قائم بذات
لذا رو کرد به قوم خود و گفت: