تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَأُلْقِيَ السَّحَرَةُ ساجِدِينَ (46)
فَأُلْقِيَ السَّحَرَةُ ساجِدِينَ: پس به روى افکنده شدند ساحران در حالى که سجده کنندگان بودند.
تنبيه: آيه شريفه دليل است بر آنکه سحر را حقيقتى نيست، بلکه نهايت تزوير و تدليس است، و لکن معجزه را حقيقت و واقع باشد، و لذا عصاى موسى که اژدهاى واقعى شد تمام عصاها و ريسمانهاى سحره را که مار صورى بود فرو برده و دو مرتبه به حالت اوليه عصا برگشت.
توضيح: نفس انسانى را دو حالت باشد: يکى علوى و ديگرى سفلى.
علوى- موقوف است به اعمال رحمانى و متخلق به اخلاق الهى و پيروى رضاى سبحانى، و آنچه از صاحب اين حال ظاهر گردد و خارق عادت باشد معجزه است.
سفلى- موقوف است به اعمال شيطانى از خلاف شريعت الهيه و مقيد
«1». تفسير منهج الصادقين، ج 6، ص 444. چاپ کتابفروشى اسلاميّه.
جلد 9 - صفحه 422
نبودن به اوامر و نواهى سبحانيه و اشتغال به ملاهى و معاصى است، و آنچه از صاحب اين حال بروز کند آن را استدراج گويند، و سحر و افسون و جادو از اين مقوله است.
نکته: ذکر القا در سجده دلالت دارد بر اينکه سحره چون ديدند آن چه ديدند، نتوانستند که مالک نفس خود شوند و خود را نگه دارند از آنکه بر روى در نيفتند، و گويا ايشان را گرفتند و بر روى انداختند؛ و فاعل اين القا يا ايمان ايشان بود يا آنچه مشاهده کردند از معجزه باهره و يا حق تعالى القاى ايشان فرمود به اعطاى لطف و توفيق و از روى صدق. «1»