تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) إِذْ قالَ لِأَبِيهِ وَ قَوْمِهِ ما تَعْبُدُونَ (70) إِذْ قالَ لِأَبِيهِ‌: ياد کن زمانى را که گفت ابراهيم عليه السّلام مر عمّ خود را که در تربيت و اشفاق مانند پدر او بود، وَ قَوْمِهِ‌: و قوم خود، يعنى اهل بابل را، مراد آنست که از عم و قوم خود سؤال کرد، ما تَعْبُدُونَ‌: چيست آنچه مى‌پرستيد. اگرچه حضرت مى‌دانست که ايشان پرستش بتها نمايند، اما غرض او از اين سؤال آن بود که به ايشان بنمايد که آنچه آنها به عبادت آن مشغولند از اصنام، مستحق و قابليت پرستش و ستايش را ندارند. تنبيه: مراد از «اب» عم مى‌باشد، زيرا به اجماع اماميه و دلايل نقليه از ائمه هدى عليهم السّلام و براهين عقليه، جميع پدران انبياء تا به عهد آدم عليه السّلام مؤمن بوده‌اند، و اطلاق «اب» بر «عم» در کلام عرب شايع است و قرآن کريم هم به آن شاهد است آيه شريفه سوره بقره‌ «أَمْ کُنْتُمْ شُهَداءَ إِذْ حَضَرَ يَعْقُوبَ الْمَوْتُ إِذْ قالَ لِبَنِيهِ ما تَعْبُدُونَ مِنْ بَعْدِي قالُوا نَعْبُدُ إِلهَکَ وَ إِلهَ آبائِکَ إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ وَ إِسْحاقَ إِلهاً واحِداً» «1» اطلاق پدر شده بر حضرت اسمعيل در طى شماره آباء، و «1». سوره بقره- آيه 133. جلد 9 - صفحه 435 حال آنکه حضرت اسمعيل عموى حضرت يعقوب بوده، و حديث مشهوره خاصه و عامه از حضرت نبوى صلّى اللّه عليه و آله: لا يزال يقلبنى اللّه من اصلاب الطّاهرين الى ارحام الطّاهرات حتّى اخرجنى فى عامکم هذا لم يدنسنى بدنس الجاهلية: هميشه مى‌گردانيد مرا خداى تعالى از اصلاب طاهره به ارحام مطهره، تا خارج نمود مرا در زمان شما؛ ملوث ننمود مرا به نجاست کفر جاهليت؛ و آيه کريمه‌ «وَ تَقَلُّبَکَ فِي السَّاجِدِينَ» «1» کافى است در اين مدعا، زيرا اگر در آباى آن حضرت کافر مى‌بود، هر آينه تمام ايشان متصف به طهارت نمى‌شدند لقوله تعالى «انّما المشرکون نجس». «2»