تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ إِذا مَرِضْتُ فَهُوَ يَشْفِينِ (80)
وصف پنجم:
وَ إِذا مَرِضْتُ فَهُوَ يَشْفِينِ: و هرگاه بيمار شوم پس او شفا مى‌دهد مرا. اين عطف است بر آيه «يطعمنى و يسقين» زيرا که مرض و شفا از توابع خوردن و آشاميدن است از حيثيت آنکه صحت و مرض در اغلب اوقات، تابع خوردنى و آشاميدنى است، و نسبت ندادن مرض به ذات سبحانى، به جهت حسن ادب است. و ديگر آنکه مقصود حضرت ابراهيم عليه السّلام شماره نعم الهى، و اگر غرض بيان قدرت بود ذکر آن مى‌فرمود. «1» تنبيه: اين نسبت آيه شريفه متنقض نمى‌شود به اسناد اماته به او سبحانه که بعد از اين مذکور مى‌شود، زيرا موت از حيثيت آنکه محسوس نمى‌شود ضرر در آن منتفى است، بلکه ضرر در مقدمات آنست که مرض باشد. و ديگر آنکه موت نسبت به اهل ايمان و تقوى، موجب خلاصى از کثافت و خباثت آلايش دنيا و نجات از محن و بليات آن. و ديگر آنکه حدوث مرض در اغلب به جهت افراط و تفريط است در مطاعم و مشارب و به سبب تنافى و تنافر ميان ارکان و اخلاط و حصول صحت به استحفاظ اجتماع ارکان و اخلاط و اعتدالى مخصوص به آن؛ و
«1». تفسير منهج الصادقين، ج 6، ص 455 و 456، چاپ کتابفروشى اسلاميّه.
جلد 9 - صفحه 441
اين به قدرت خداوند عزيز حکيم است. پس از اين جهت مرض را اسناد به حق تعالى نداد و شفا را نسبت به او داد. در منهج از حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام مروى است در تفسير آيه آنکه: چون بيمار شوم به گناه، شفا دهد مرا به توبه. «1» حکايت: يکى از اکابر دين نقل نموده که به بيمارستان رفتم، طبيبى را ديدم نشسته و جماعتى بيماران گرد او جمع گشته، و هر کس شرح علت خود را مى‌داد و هر کسى را دوائى مى‌فرمود که درخور او بود. جوانى نزد او آمد، صورتش زرد گشته، و اثر عبادت و سيماى تقوى و صلاحيت در او پيدا، طبيب را گفت: مرا بيماريى هست دوائى کن. گفت: چه مرض دارى؟ گفت: علت گناه بر مزاج من مستولى شده و بدن من به جهت سنگينى گناه گران گشته، مرا علاجى کن که صحت مزاج يابم.
طبيب گفت: هليله صبر را بستان با هليله تواضع، و در هاون ندامت افکن، و به دسته قهر هواى نفس آن را سائيده، و در تابه صحت عزم انداز، و آب حيا و شرم بر او ريز، و به آتش محبتش بجوشان، و به کفچه عصمتش بگردان تا حباب برآرد، آنگاه بر ورق صفا بيالاى، و به بادزن رضا بادزن، و در وقت سحر از آن شربتى بنوش تا گناه تو به صحت عزم بر طاعت مبدل گردد. جوان از اين دستور شاد شده برفت. «2»